Heb je een boekenbon gekregen voor de kerst? En wil je je graag meer verdiepen in Europa? Dan ben je op de juiste plek. Wij hebben de top tien beste Nederlandse boeken met een Europees tintje uit 2024 voor je op een rij gezet. Of je nou in de geschiedenis van Europa wil duiken of beter wil begrijpen wat er achter de schermen gebeurt in Brussel, hier vind je de perfecte aanraders. Allemaal non-fictie. 

Enne… aan een rangschikking van de boeken zullen wij ons niet wagen, dat laten we aan jou over! De boeken zijn op thema onder elkaar gezet. Veel leesplezier!

1. Europa en het idee uit de toekomst

Zin in een lesje Europese geschiedenis? Het boek ‘Europa en het idee uit de toekomst: Oorsprong en ontstaansgeschiedenis van ons Europa 1913-1951’, geschreven door Mathieu Segers is vorige maand pas verschenen, maar glijdt nu al over de toonbank in de Dominicanen Boekhandel in Maastricht. 

De Europese Unie zoals we haar nu kennen is ontstaan uit de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal in 1951, maar waarom toen? En waarom op die manier? Wat is er aan dit idee voorafgegaan? Met het nieuw verschenen boek neemt Segers ons mee terug in de tijd, naar het jaar 1913, vlak voor het begin van de Eerste Wereldoorlog. Het bevat de verhalen van de centrale personen die invloed hebben gehad op het denken en het maken van beleid omtrent Europa en Europese integratie. Personen die langzaamaan vergeten zijn brengt Segers weer naar de voorgrond. Complexe politieke en economische ontwikkelingen maakt hij behapbaar. Met dit boek onthult Mathieu Segers de verborgen ontstaansgeschiedenis van de Europese integratie. 

Segers was een beroemde Europakenner, niet alleen in de regio Maastricht maar ook in de rest van Nederland. Helaas is Mathieu Segers vorig jaar overleden. Als eerbetoon pakten zijn broer en een redacteur het onafgemaakte werk op en rondden het af, met dit boek als resultaat. Tip: Café Europa, een podcast waarvan Segers jarenlang de presentator was, maakte een podcast-aflevering over het nieuwe boek.

2. Een volmaaktere unie

Een ander boek dat het goed doet in de boekhandels is ‘Een volmaaktere unie: Van Machiavelli tot Monnet’, geschreven door Joshua Livestro. Hij schrijft regelmatig columns en essays en is politiek adviseur geweest in Brussel, Den Haag en Londen. Ook hij duikt in de Europese geschiedenis, maar dan met het doel om het concept ‘federale unie’ te doorgronden. 

Livestro neemt ons mee op een reis door vijfhonderd jaar Europese geschiedenis: van de zestiende eeuw tot aan de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal in 1951. Hij vertelt ons waarom hij denkt dat het voorspelbaar was dat een unie werd gevormd. In de eeuwen voor de Tweede Wereldoorlog werd al volop gespeculeerd over een federale unie, van Machiavelli tot Monnet. 

3. Geweld: Een geschiedenis van het moderne Europa

De geschiedenis van het Europa dat we nu kennen is erg paradoxaal. Aan de ene kant zijn de Europese lidstaten verbonden door de fundamentele waarden van vrijheid en respect voor mensenrechten. Maar ook zijn zij schuldig aan grootschalig geweld, onder andere in de vorm van koloniale veroveringen, politieke revoluties en wereldoorlogen. Historicus en vredesonderzoeker Maarten van Alstein vraagt zich daarom af: waarom is de geschiedenis van het moderne Europa zo doordrenkt van geweld? In ‘Geweld: Een geschiedenis van het moderne Europa’ gaat hij op zoek naar een antwoord op deze vraag.

4. Hoogmoed en onmacht: geopolitiek en de Europese Unie 

Een andere hardloper in de Nederlandse boekenwinkels is ‘Hoogmoed en onmacht: geopolitiek en de Europese Unie’, geschreven door de Brabander Tom de Bruijn. Hij heeft onder andere gewerkt als ambassadeur van Nederland bij de EU en is minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking geweest voor D66, in kabinet Rutte-III.

In het boek gaat De Bruijn in op het begrip ‘geopolitiek’. De Europese Unie wil een sterke geopolitieke speler zijn, maar wat betekent dit eigenlijk? En is het willen formuleren van een gemeenschappelijk geopolitiek doel eigenlijk wel realistisch, gezien de vrijwel standaard interne verdeeldheid tussen de lidstaten? Is het wel slim dat Ursula Von der Leyen de EU uit wil breiden? De Bruijn gaat uitgebreid in op deze kwesties. Ook creëert de auteur een overzicht van de geopolitieke belangen die de EU heeft in haar relaties met Rusland, China, de VS en Afrika. Verwacht scherpe analyses, kritische opvattingen en vernieuwende inzichten. 

5. Brexit, Brussel, Brabant

Wat gebeurt er eigenlijk achter de schermen in Brussel? Hoe ervaren Europarlementariër Mohammed Chahim (PvdA/GroenLinks) en oud-Europarlementariër Toine Manders (CDA), allebei uit Helmond, het centrum van de Europese macht? Dat is wat de Helmondse EU-correspondent Mathijs Schiffers beschrijft in zijn boek ‘Brexit, Brussel, Brabant: Wat de EU van de Britten kan leren (en van Helmonders)’. 

Schiffers probeert de complexe natuur van de Europese Unie en haar dagelijkse politiek (en schandalen) te vertalen naar iets wat behapbaar is voor de gemiddelde Nederlandse burger. Onder andere de Brexit, het Qatargate-corruptieschandaal en het ‘Timmermans-effect’ komen voorbij. En dat alles in een lichte, humoristische en verhalende schrijfstijl.

6. Stille krachten van Brussel 

In het lijstje kan het boek dat onze hoofdredacteur Bert van Slooten samen met zijn oud-NOS-collega en vriend Tijn Sadée heeft geschreven niet ontbreken. Vlak voor de Europese verkiezingen in juni 2024 spraken zij met 25 bekende en minder bekende Nederlanders die in Brussel werken. Hoe ziet een typische werkdag eruit van Robert de Groot, de voormalige vertegenwoordiger van Nederland in Brussel? Of van de rechterhand van de vorige EU-buitenlandchef Borrell, Angelina Eichhorst? Of van de minder bekende ambtenaar Laura van Kampen? 

De auteurs beschrijven dat en meer in hun boek ‘Stille krachten van Brussel’. Door het schetsen van een beeld van verschillende Nederlandse ambtenaren, lobbyisten en topdiplomaten proberen ze de invloed die Nederland uitoefent op het Europese beleid in kaart te brengen. 

7. Post uit Brussel

Ook Mendeltje van Keulen buigt zich over de Nederlandse invloed in Brussel. In ‘Post uit Brussel’ worden exclusieve columns die Van Keulen voor Brusselse Nieuwe heeft geschreven gebundeld. Aan vrijwel alle Haagse dossiers plakt een Europese dimensie, maar toch zijn veel mensen hier niet van op de hoogte. Ook in de media wordt relatief weinig aandacht besteed aan EU-beleid. Mendeltje van Keulen vraagt zich in dit boek af of dat wel terecht is. Ook geeft ze ons een kijkje achter de schermen in de Eerste en Tweede Kamer: hoe wordt daar eigenlijk omgegaan met Europese regels?

Van Keulen is praktijkprofessor Europese Zaken aan de Haagse Hogeschool, en was griffier bij de Tweede Kamer in hetzelfde vakgebied. Daarnaast schrijft ze al enkele jaren columns voor Brusselse Nieuwe. Hier schemert haar wens voor meer Nederlandse grip op Europese besluitvorming in door. 

8. Wie let er op Brussel? Waarom de EU betere waakhonden verdient

Brusselse politici en bureaucraten doen regelmatig aan handjeklap in Europese achterkamertjes. Grote misstappen, machtsmisbruik of corruptie… het komt allemaal voorbij. Afgelopen januari onthulden onderzoeksjournalisten van Follow the Money dat een kwart van de toenmalige Europarlementariërs weleens betrokken was geweest bij integriteitsschandalen. 

Daarom schreef juriste Lise Witteman, onderdeel van het Follow the Money-team, hier een boek over, genaamd ‘Wie let er op Brussel? Waarom de EU betere waakhonden verdient’. Enkele vragen die centraal staan: hoe kunnen we ‘Brussel’ het beste in toom houden? Wie zijn de zogenoemde ‘waakhonden’ die de integriteit van de EU controleren? En wat voor blunders hebben deze waakhonden in het verleden begaan?

9. De Tech Coup

Hoe kan het toch dat techbedrijven een steeds grotere invloed hebben op ons leven, maar dat er tegelijkertijd amper democratische controle op deze bedrijven is? Oud-D66-Europarlementariër Marietje Schaake schrijft erover in haar boek ‘De Tech Coup: Hoe tech is gaan regeren en we de macht weer terugwinnen’. Ze beschrijft waarom en hoe de snel groeiende macht van techbedrijven onze democratische beginselen aantasten. Zet je schrap voor schokkende voorbeelden waarmee Schaake de verborgen schaduwzijde van de digitale revolutie blootlegt. Maar ook geeft de auteur recepten om techbedrijven beter in toom te houden. 

Marietje Schaake is specialist op het gebied van AI en technologie. In haar tijd als Europarlementariër hield ze zich ermee bezig, maar ook doet ze onder meer onderzoek aan de Stanford Universiteit in de VS en schrijft ze een maandelijkse column voor de Financial Times over dit thema. Daarnaast leidt ze een Europese Commissie-werkgroep die zich bezighoudt met transparantie en privacy van AI-systemen. 

10. De clan van Orbán 

Tijn Sadée heeft in 2024 niet stilgezeten. Naast ‘Stille krachten’ heeft hij ook ‘De clan van Orbán: Kroniek van de Hongaarse aanval op Europa’ uitgebracht. De politiek journalist schrijft in dit boek over het “politiek fenomeen Orbán”. Al meer dan twintig jaar volgt Sadée de Hongaarse premier op de voet, zowel in Boedapest als Brussel. Door gedurfde interviews met Orbáns vrienden en vijanden schetst hij een beeld van deze man, die volgens Sadée een belichaming is van de westerse politieke crises.

Hij bundelt Orbáns ervaringen: van het verspreiden van propaganda tot aan verdenkingen van fraude; van het afbreken van de Europese democratie tot vriendjespolitiek met Poetin. P.S. Sadée heeft het boek zelfs (gesigneerd!) cadeau gegeven aan de Hongaarse premier. Een domper dat Orbán geen Nederlands kan, nietwaar?