Aan de oostgrenzen van de Europese Unie wordt migratie volgens meerdere Europarlementariërs, waaronder Marieke Ehlers (PVV), ingezet als politiek wapen: om landen onder druk te zetten en verdeeldheid te zaaien binnen Europa. Dat bleek vorige week tijdens een debat in het Europees Parlement, kort nadat Litouwen een rechtszaak aanspande tegen Belarus. Het Europese asiel- en migratiepact moet daar wat aan veranderen. Dat pact moet in juni 2026 van kracht worden.

Litouwse rechtszaak

Voordat het zover is, stapte Litouwen midden mei naar de rechter. Zij beschuldigt Belarus ervan het opzettelijk creëren van een vluchtelingencrisis door het faciliteren van mensensmokkel aan de grens. “Het Belarussische regime moet juridisch verantwoordelijk worden gehouden voor het orkestreren van een golf aan illegale migratie en de daaruit voortvloeiende mensenrechtenschendingen”, zei de Litouwse minister van Justitie, Rimantas Mockus.

Volgens het Litouwse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het land meerdere pogingen gedaan om het probleem bilateraal op te lossen, maar zonder resultaat. Belarus zou zelfs hebben geweigerd samen te werken met de Litouwse grenswachten om illegale oversteken te voorkomen. Daarom eist Litouwen ook financiële compensatie van de Belarussische autoriteiten voor de kosten die het heeft gemaakt voor de versterking van de grensbewaking.

Europese asiel- en migratiepact

Litouwen stelt bewijs te hebben dat de Belarussische staat direct betrokken is bij het opzetten van migratiestromen. Zo zou er een duidelijke toename zijn in vluchten vanuit het Midden-Oosten naar de Belarussische hoofdstad Minsk met luchtvaartmaatschappijen uit het land. Vanuit daar zouden passagiers door Belarussische veiligheidstroepen naar de grens met Litouwen — en dus de EU — worden gebracht, en vervolgens gedwongen om de grens illegaal over te steken.

In het Europese asiel- en migratiepact, dat nog in werking moet treden, is afgesproken dat Litouwen bijvoorbeeld tijdelijk hun asielprocedures vanuit Belarus opschorten als er sprake is van migratie dat ingezet wordt als politiek wapen. Andere maatregelen die lidstaten mogen nemen zijn bijvoorbeeld versnelde grensprocedures, uitstel van registratie en beperking van grensovergangen.

‘We zijn te laat’

In het Europees Parlement maakten verschillende partijen zich afgelopen week zorgen over de ontwikkelingen rondom migratie. “Migranten worden al jaren ingezet als meedogenloos instrument met het doel onze maatschappijen te destabiliseren”, zei Charlie Weimers, ondervoorzitter van de Commissie Burgerlijke Vrijheden, Justitie en Binnenlandse Zaken van het Europees Parlement, tijdens een debat in het Europees Parlement vorige week. Deze bijeenkomst vond plaats samen met de Bijzondere Commissie voor het Europese Democratieschild, die zich bezighoudt met buitenlandse inmenging. Volgens Weimers en andere Europarlementariërs maken vooral Belarus en Rusland zich schuldig aan deze tactiek.

Wat Europarlementariër Marieke Ehlers (PVV) betreft, komt deze discussie te laat op gang. “Hoewel ik het belang erken van het verdedigen van onze democratieën tegen buitenlandse actoren die migratie als wapen willen inzetten, vrees ik dat we dit debat tientallen jaren te laat voeren”, stelt zij op X.

Volgens haar zou er ook gekeken moeten worden naar andere vormen van migratie-instrumentalisering door landen anders dan Rusland en Belarus. “De infiltratie is al gebeurd en onze samenlevingen zijn al in gevaar gebracht,” aldus Ehlers, verwijzend naar de manier waarop Turkije zijn diaspora in Europa controleert.

Dit artikel is afkomstig uit de Migratie Nieuwsbrief van Brusselse Nieuwe. Wil je meer lezen over migratie? Registreer dan voor de nieuwsbrief en ontvang elke twee weken al het migratie-nieuws in je mailbox.