Waarom wassen we een wijn- of limonadeglas af, maar gooien we de fles waar deze drank in wordt bewaard zonder aarzelen weg? Het almaar produceren van nieuwe verpakkingen, benadrukken organisaties als Fair Resource Foundation (FRF) en Zero Waste Europe, kost veel meer energie en water dan dat het fabrieksmatig wassen van de gebruikte flessen en potten doet.
Maar wanneer bedrijven overwegen om hun verpakkingen te hergebruiken, lopen zij tegen verschillende knelpunten aan. Zeker als zij over de grens willen opereren. Een in België geopende fles kan niet in Frankrijk of Duitsland worden ingeleverd, gewassen of hergebruikt. Die systeemfragmentatie draait eventuele Europese innovatie de nek om, ziet FRF.
Daarom is gisteren, halverwege de Week van de Circulaire Economie, het project InterPOOL officieel gestart – niet te verwarren met de internationale politieorganisatie. Veertien Nederlandse, Franse, Duitse en Belgische organisaties, waaronder verschillende universiteiten, NGO’s en brancheorganisaties, zullen tot en met juni 2029 onderzoeken wat er nodig is om internationale systemen voor herbruikbaar glas op te schalen. Hun slogan? “Breek bottlenecken, geen bottles.” Interreg Noordwest-Europa financiert het grootste deel van het initiatief.
Opschaling
De vier deelnemende landen hebben elk al eigen maatregelen getroffen, maar die verschillen onderling sterk. “In België is er bijvoorbeeld wel statiegeld voor glazen flessen, maar niet voor plastic of blikjes”, vertelt projectleider Chloé Schwitzgebel van Fair Resource Foundation. InterPOOL gaat onderzoeken hoe die systemen op elkaar kunnen worden afgestemd en opgeschaald.
Juist die opschaling is voor het bedrijfsleven essentieel, vertelt Bowine Wijffels van de provincie Zuid-Holland. “We moeten uiteindelijk toe naar een circulaire economie, dat is landelijk beleid, maar dan moeten projecten wel kunnen groeien.” De provincie probeert bedrijven daarbij te ondersteunen. “Via onze haven komen er ontzettend veel producten binnen en er ontstaat door alle bedrijvigheid ook veel afval”, illustreert ze. “De provincies Noord- en Zuid-Holland verbruiken samen de helft van de Nederlandse grondstoffen.”
Europese wetgeving
Die internationale samenwerking en opschaling hangt niet alleen af van goed beleid, maar ook van duidelijke wetgeving. Zolang die er niet is, laat dat ondernemers in de steek en durven investeerders hun handen er niet aan te branden. De Europese verordening voor verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR), waarvan de eerste bepalingen in augustus 2026 ingaan, speelt daar een belangrijke rol in.
De PPWR wil het afval door eenmalig gebruik van verpakkingen minimaliseren. Vanaf 2030 moet iedere lidstaat dat afval ten opzichte van 2018 met vijf procent verminderen. Daarnaast moet uiteindelijk 65 procent van alle verpakkingen herbruikbaar of recyclebaar zijn. Wegwerpplastic zoals sausbakjes in de horeca of krimpfolie wordt vanaf 2030 verboden. De doelstellingen gelden voor verschillende soorten verpakkingen: van pallets en kratten tot drinkbekers.
Afgezwakt
“Vanuit de sector hoor ik best veel onzekerheden over de PPWR”, stelt Wijffels. “Er zijn veel specifieke eisen en regels per type product, en er moeten nog aanvullende regels komen. Dat zorgt voor verwarring bij grote bedrijven, maar is voor startende ondernemers haast niet te doen.” Daarnaast zijn veel punten in een adviserende vorm geformuleerd. “Waar moeten bedrijven op koersen?”
Er is veel te doen geweest over de Europese verpakkingsverordening. Na de onderhandelingen tussen de Commissie, de lidstaten en het Parlement is het voorstel uiteindelijk flink wat afgezwakt. “Wij zetten ons nu in om ervoor te zorgen dat de huidige PPWR zo goed mogelijk wordt nageleefd”, licht Nathan Dufour van Zero Waste Europe toe.
De PPWR biedt kansen, stellen de organisaties. “Dankzij de wetgeving hebben we een basis om op terug te grijpen”, zegt Schwitzgebel. “Het biedt een vertrekpunt om vanuit verder te werken.”
Een uitgebreid verhaal over InterPOOL en hergebruik lees je volgende week in de Nieuwsbrief Klimaat en Energie. Daarin zet eindredacteur Sander van Vliet elke twee weken al het klimaatnieuws op een rij uit Brussel, Den Haag en de rest van Europa.
