Sinds de lancering van Brusselse Nieuwe in september 2021 weet de redactie, onder leiding van hoofdredacteur Bert van Slooten, elke dag weer Europees nieuws te maken. Meerdere berichten per dag, verschillende nieuwsbrieven per week, video’s en podcasts. Vaak pas dagen, weken, maanden of zelfs – echt waar – járen na publicatie van dat nieuws op ons platform, lazen we er meer over in de Nederlandse mainstreammedia.

“Het is wel een Nederlands dingetje” dat Europa niet vaak in het nieuws is, vertelde de Nederlandse Europarlementariër Raquel García Hermida-van der Walle afgelopen Europadag. “In andere landen is dat anders.” Ze vertelt ietwat jaloers over de collega’s van haar zeskoppige Slovaakse zusterpartij. Elke week zit er wel iemand van hen in een talkshow op de nationale televisie. En haar Spaanse collega’s mogen vaak optreden in een wekelijks Buitenhof-achtig televisieprogramma, met een half uur lang alleen maar Europese zaken.

Dankzij Europa-kritische partijen

Op de Europadag-bijeenkomst is dat ook de conclusie van een ambtenaar van de Europese Commissie, die luisterde naar de bijdrage van Hermida-van der Walle. De Commissie heeft een afdeling die dagelijks de Europese media volgt, gaf de ambtenaar aan. Ze turven daar de aandacht per lidstaat voor Europese thema’s die voorbij komen in de pers. Dat is voor Nederland heel laag, vooral op televisie. Nederland loopt achter op de andere lidstaten. Zorgelijk. In het Verenigd Koninkrijk zag je waar een gebrek aan aandacht voor de EU toe kan leiden. De keuze om uit de EU te stappen moet er wel kunnen zijn, wat mij betreft – maar dan op basis van een geïnformeerd publiek debat, niet op basis van fabels. Dat is een van de redenen achter onze missie bij Brusselse Nieuwe: meer Nederlanders van Brussels nieuws voorzien, zodat desinformatie minder makkelijk voet aan de grond krijgt.

Over die Brexit gesproken: nu de Europa-kritische partijen niet langer pleiten voor het verlaten van de Europese Unie maar de strijd aangaan binnen de Europese arena, is Brussel voor journalisten een stuk interessanter geworden. Ik ben heel blij dat we in ons bedrijfsplan 2021 hadden opgenomen dat we het hele politieke spectrum aan het woord wilden laten in onze artikelen, inclusief de PVV’ers en eerder ook de FvD’ers. Ik mocht op die bewuste Europadag een symposium leiden in Hilversum, over een Europese publieke omroep. Daar was het panel eensgezind: conflict is nodig. Alleen dan komen Europese onderwerpen aan bod in de Nederlandse mainstreammedia. En dankzij de Europa-kritische partijen is er meer conflict, dus meer aandacht voor Brussels nieuws.

Gevecht met Hilversum

Conflict, bekende mensen en een Nederlandse link, dat heb je nodig om er in Nederland tussen te komen met Europees nieuws, wist huidig Investico-journalist Bijou van der Borst te vertellen tijdens het Europadag-symposium. Luister hier het gesprek terug. Van der Borst gaf ons deze resultaten van haar onderzoek mee toen ze als Brusselse Nieuwe-journalist van het eerste uur startte in 2021. Dat wist ze al vanuit haar tijd als stagiair bij de NOS-redactie in Brussel. Daar zag ze zowat elke ochtend het ‘gevecht’ dat de Brusselse NOS-correspondenten moesten leveren. Ze streden met de hoofdredactie in Hilversum om een plek voor Europees nieuws in het best bekeken journaal.

Want het is wel een publieke taak volgens de Mediawet om ook Europese politiek en beleid in beeld te brengen. Maar hoofdredacties bepalen zelf de inhoud van het nieuws dat ze brengen en dat is maar goed ook. Net als bij de Brexit moet de keuze om niet over Europees nieuws te berichten er wel zijn wat mij betreft, maar wel op basis van geïnformeerde besluitvorming. Want als de keuzes om Brussels nieuws niet primetime te laten zien voortkomen uit gebrek aan kennis bij journalistiek, politiek en publiek, dan zou dat zorgelijk zijn. Zorgelijk voor onze democratie.

Democratisch gat

In Brussel, maar “ook in Den Haag worden elke dag Europese besluiten genomen”, zei lector van de Haagse Hogeschool Mendeltje van Keulen tijdens het Hilversumse Europadag-event. “Per dag komen er twee brieven over Europese plannen van onze regering naar de Tweede Kamer”, aldus Van Keulen. Bovendien bestaat 70 tot 80 procent van de Nederlandse wetgeving uit het omzetten van Europese wetgeving en zijn premier Rob Jetten en de ministers medewetgever in Brussel. Voorganger Dick Schoof had in Brussel bijvoorbeeld te snel ingestemd met defensieleningen. Later bleek dat de Kamer dat niet wilde.

En het lijkt vaker zo te gaan, dat politici in Brussel iets besluiten, dan pas komen Kamerleden in Nederland in actie. “Hé, daar willen wij ook wat over zeggen”, zeggen de politici in dat geval. Maar dan is het te laat en heeft de Nederlandse politiek, en daarmee de bevolking, niet meegepraat. Zie daar het democratische gat dat we al vijf jaar met Brusselse Nieuwe proberen te vullen.

Zijn we in die doelstelling geslaagd? Laat ik zeggen: bij lange na nog niet voldoende! Wordt vervolgd.

Het symposium ‘Europese Publieke Omroep?’ dat op Europadag 9 mei jl. in Hilversum werd georganiseerd is via deze link terug te luisteren.