Het varieert van toeslagen voor buitenlandse auto’s aan de pomp (in Slowakije – en dat mag eigenlijk niet) tot prijsplafonds in Polen en Frankrijk. En verder zien we een hele variëteit aan nieuwe subsidies voor gezinnen, bedrijven en boeren. Zo mogen boeren in Frankrijk later hun sociale zekerheidspremie betalen en krijgen ze ook uitstel van de Belastingdienst. Ministers wisselen ondertussen ook ideeën uit. Landbouwminister Van Essen was deze week in Brussel onder de indruk van de Franse maatregelen en beloofde ze ook in Den Haag voor te stellen.

Wat men in Brussel minder op prijs stelt, is verlaging van de accijnzen. “We moeten versnippering en verstoring van de interne markt voorkomen”, aldus Eurocommissaris Jørgensen. “We hebben geen onmiddellijke tekorten, maar zien al wel problemen bij vooral de voorraden van diesel en kerosine.” Bovendien zal volgens hem de schade in andere landen – vooral Aziatische energiemarkten worden hard geraakt – ook effect hebben op de Europese industrie en huishoudens. Hij wil dat er in Europa zuinig wordt omgesprongen met olie en gas.

Dat is ook de kern van het advies dat het Internationaal Energieagentschap gaf. De grootste winst is te behalen in het wegverkeer. Dus: werk thuis, deel de auto, rijd niet te snel en ga met de trein en de bus. Ook het begrip ‘autoloze zondag’ valt. Ook wordt het advies gegeven om van het gas af te gaan. Elektrisch koken en minder subsidies die voor iedereen zijn. Nederland werkt aan eigen plannen met als kernwoord weerbaarheid. Het kabinet wil meer windenergie. Zo wordt er extra geld uitgetrokken voor de bouw van een nieuw windpark op zee bij IJmuiden. En  de investeerders hoeven zich geen zorgen te maken over de opbrengst, want de overheid garandeert een minimumprijs. De kassa gaat rinkelen voor de schatkist als de prijs gaat stijgen want de staat deelt dan in de winst.

Werkt Europa samen?

Voorlopig lijkt het op de vorige energiecrisis, toen de oorlog in Oekraïne uitbrak en de gaskraan uit Rusland dichtging. De EU-landen probeerden destijds allemaal afzonderlijk aan gas te komen en dat dreef de prijs fors op. Er is nog geen sprake van een Europees inkoopkartel, zoals bijvoorbeeld bij de aankoop van vaccins wel het geval was.

Maar er komen wel snel aanbevelingen vanuit Brussel over hoe het zou kunnen, zodat de EU-landen niet te veel uit de pas van elkaar lopen. Tijdelijke inkomenssteun is mogelijk, maar niet voor iedereen. Het moet vooral voor de meest kwetsbare groepen worden ingezet. Bovendien wordt aan de staatsschuld gedacht. Het is niet de bedoeling dat regeringen nu massaal geld gaan lenen, zodat de schulden verder oplopen. En dan is er ook nog het risico dat door prijsondersteuning (in welke vorm dan ook) de vraag naar fossiele brandstoffen juist toeneemt. Om de industrie te helpen wil de Europese Commissie de zogenoemde rechten om te mogen vervuilen verruimen. Er komen (tijdelijk) meer zogeheten CO₂-uitstootrechten op de markt. Daardoor daalt de prijs voor die vervuilingsrechten. Vooral energie-intensieve bedrijven hebben daar profijt van.

Volgens Jørgensen heeft de hele EU sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten al 14 miljard euro verloren door de hogere kosten voor olie en gas. Hij wil dat Europa nu vol overtuiging kiest voor kernenergie, wind, zon en waterstof. “We moeten niet langer worden blootgesteld aan de grillige wereldwijde markt van fossiele energie.”