Er zijn veel vragen rondom de nieuwe app voor leeftijdsverificatie die deze week in Brussel is gelanceerd. Het idee komt voort uit de speech die de Commissievoorzitter Ursula von der Leyen vorig jaar gaf (The State of the Union), waarin ze beloofde met een dergelijke app te komen: “Ik ben ervan overtuigd dat het de ouders zijn, en niet algoritmes, die onze kinderen moeten opvoeden”, zo sprak ze in september vorig jaar. “Veel te vaak voelen moeders en vaders zich hulpeloos en weerloos, alsof ze verdrinken in de tsunami van grote technologiebedrijven die hun huizen overspoelen.” Ze had het over online pesten, verslavingen door algoritmes, aanzetten tot zelfmoord en het kijken naar filmpjes die niet voor kinderogen bestemd zijn.

Om te beginnen zijn de EU-landen het niet eens over de minimumleeftijd. De Scandinavische en Baltische landen vinden dat betuttelend. De opinie is daar dat ouders en kinderen voldoende digitaal geletterd zijn. Bovendien is de toekomst van de wereld digitaal en juist kinderen moeten daar volop mee kunnen experimenteren.
Daar staan landen als Frankrijk en Griekenland tegenover, die de minimumleeftijd om online te gaan willen vaststellen op 15 jaar. Spanje denkt aan 16 jaar en Italië heeft het zelfs over 14 jaar, net als Oostenrijk trouwens.

Wat is de kritiek?

Dat is de leeftijdsdiscussie, maar in een Europa zonder grenzen wordt het lastig om te controleren als je reist. Mag je dan als kind straks wel in Nederland volledig op het internet en de sociale media, terwijl dat in Italië weer strafbaar is? Of ben je niet strafbaar omdat je de Nederlandse nationaliteit hebt? En maakt je IP-adres nog wat uit?

Vragen genoeg, die volgens de Europese Commissie Europees opgelost moeten worden. Von der Leyen kondigde in haar speech destijds ook de oprichting van een werkgroep aan om deze problemen op te lossen. Maar de deskundigen zijn nog niet gaan vliegen. Er is te veel onderling (politiek) verschil van mening om van start te gaan.

Wie neemt het initiatief?

De Franse president Macron heeft met een aantal landen een bijeenkomst gehouden. Zijn doel is om Europese regels af te spreken. En hij heeft haast, want de Franse president wil dat de nieuwe geboden voor het begin van het nieuwe schooljaar in september ingaan. De vraag is of dat lukt, gezien de totaal verschillende opvattingen. De app van de Europese Commissie wordt vooral gezien als een poging om die discussie uit te stellen, want voorstanders van een verbod hebben dan een instrument (de app) in handen om toch controle uit te oefenen en te voorkomen dat kinderen in aanraking komen met ongewenste conten

Ondertussen zwelt de kritiek op de app aan. Want de app zelf is niet veilig en makkelijk te omzeilen, zo tonen verschillende deskundigen aan. En echt gebruiksvriendelijk is de app ook niet. “Erger dan de cookies”, is een veelgehoorde klacht. Volgens de Europese Commissie is de kritiek niet terecht en hebben de critici een oude versie gebruikt.

Toegift

In onze speciale digi nieuwsbrief vertelt Universitair hoofddocent digitale veiligheid Jaap-Henk Hoepman met gemengde gevoelens naar de app van de Commissie te kijken. Hij ziet grote risico’s, vertelt hij in een verhaal van Britt Duijzer:

In het programma vragen gebruikers een zogeheten leeftijdsattributie aan: een gesigneerd document dat bevestigt dat de gebruiker meerderjarig is, zonder diens persoonsgegevens te noemen. “De aanvraag doen zij bij een uitgever, bijvoorbeeld een bank of overheid”, licht Hoepman toe. “Dat kan per land verschillen.” Vervolgens kan het document worden overhandigd aan een dienstaanbieder zoals TikTok of Pornhub.

Het probleem is dat deze documenten zijn voorzien van een digitale handtekening. In de app kunnen uitgevers daardoor terugvinden bij welke aanbieders de leeftijdsverificatie allemaal is ingeleverd. In theorie zou het Rijk daarmee precies kunnen bijhouden bij welke 18+ websites iemand langsgaat. “Er is een optie om dat onmogelijk te maken, maar dat is behoorlijk complex”, stelt de onderzoeker. Waarschijnlijk zullen overheden daardoor vasthouden aan de huidige, minder privacyvriendelijke variant.

“Ik vind de snelheid waarmee dit voorstel naar buiten is gebracht een probleem”, concludeert Hoepman. De app bevat daardoor te veel kinderziektes.