Dit liveblog is gesloten. Lees later vandaag een verslag van de Europese top onze onze site.

3:37 uur | Akkoord over leningen aan Oekraïne
Na een nachtelijke onderhandeling hebben de EU-leiders een akkoord bereikt over 90 miljard euro aan financiële steun voor Oekraïne voor de jaren 2026 en 2027. Het geld wordt beschikbaar gesteld via gezamenlijke EU-leningen op de kapitaalmarkt, gedekt door de EU-begroting. Het eerder besproken plan om direct Russische bevroren staatsgelden te gebruiken haalde geen consensus, maar blijft juridisch en politiek op tafel liggen .

In de conclusies benadrukt de Europese Raad dat Oekraïne hiermee zijn acute begrotingstekorten kan opvangen en de oorlogsinspanningen kan voortzetten. Terugbetaling van de lening is pas aan de orde wanneer Rusland herstelbetalingen verricht; zolang die uitblijven, blijven Russische tegoeden in de EU bevroren

De Belgische premier Bart De Wever sprak van een rationele uitkomst. “Politiek is geen emotioneel beroep. Rationaliteit heeft vandaag gezegevierd,” zei hij, doelend op de keuze voor financiële stabiliteit boven directe confiscatie van Russisch geld. Volgens De Wever heeft “Oekraïne gewonnen, Europa gewonnen en ook de financiële stabiliteit”.

Demissionair premier Dick Schoof toonde zich tevreden met het resultaat. “Het gaat niet om de vraag hóe, maar dát er 90 miljard euro beschikbaar is voor Oekraïne in 2026 en 2027,” zei hij. Volgens Schoof is daarmee “de belangrijkste garantie afgegeven: Oekraïne kan economisch en militair vooruit”.

22:30 uur | Mercosur opnieuw uitgesteld
De geplande ondertekening van het EU-Mercosur-handelsakkoord is op het laatste moment opnieuw uitgesteld. De Europese Commissie mikte op een handtekening dit weekend, maar Italië trok donderdagavond de handrem aan, waardoor de beslissing is verschoven naar medio januari.

De draai kwam van premier Giorgia Meloni, die meer tijd wil om draagvlak te creëren bij de Italiaanse landbouwsector. Daardoor was er onvoldoende steun onder de lidstaten voor Commissievoorzitter Ursula von der Leyen om naar Brazilië af te reizen voor de formele ondertekening. Ook Frankrijk en Polen behoren tot de landen waar boerenverzet het dossier politiek gevoelig houdt.

Voorstanders, zoals Duitsland, proberen de schade te beperken en spreken van een technisch uitstel. Diplomaten benadrukken dat een ondertekening in januari cruciaal is om te voorkomen dat het Europees Parlement het akkoord naar het EU-Hof stuurt, wat ratificatie jaren kan vertragen.

18:30 uur | Geo-economisch diner
Voorlopig weinig resultaat. Dit is daarom voor nu de laatste update van het liveblog, tot er grote doorbraken zijn. Misschien gebeurt dat wel na het diner. Er staat namelijk een lichter onderwerp op de agenda: geo-economie. De regeringsleiders spreken dan over de Verenigde Staten, China én de handelsovereenkomst met Zuid-Amerika, Mercosur.

Op dat laatste onderwerp willen ze overeenstemming bereiken, maar of dat lukt is onzeker. Macron gaf eerder op de dag aan het handelsverdrag niet te willen ondertekenen. Of de boerenprotesten ervoor zorgen dat hij medestanders krijgt, is de vraag van avond.

18:00 uur | Zelensky optimisticher dan realistisch
Het tekort dat Oekraïne volgend kalenderjaar ziet opdoemen, is 40 tot 50 miljard euro. Volgens Zelensky is dat geld niet alleen noodzakelijk om stand te houden aan het front – bijvoorbeeld om de dronemacht op peil te houden – maar om heel Oekraïne te laten functioneren. Zeker met de straffe Oekraïense winter voor de deur en de aanhoudende Russische aanvallen op de energie-infrastructuur zit Zelensky in het nauw.

Daarnaast waakt Zelensky voor het naoorlogse Oekraïne. Zonder veiligheidsgaranties is vrede voor hem weinig waard. “Anders valt Rusland ons zo weer aan.” De belangrijkste vraag: Wat doen de Verenigde Staten als Rusland weer binnenvalt.

Over de vredesonderhandelingen is Zelensky positief gestemd. Er zit schot in de gesprekken met de VS, al lijkt hij met weinig tevreden. “Ik ben blij dat we vaak om tafel zitten de VS. Al ben ik misschien optimistischer dan realistisch.” Of zijn optimisme terecht is weten we hopelijk vanavond (of vannacht).

16:30 uur | Wachten op een doorbraak
Het belooft een lange avond te worden. De regeringsleiders schuiven de hete aardappel – het geld voor Oekraïne – helemaal naar achter. Aan de details over de lening wordt nu in de achterkamertjes geschaafd. De regeringsleiders buigen zich over een voorstel waarin staat dat de Europese Commissie het Russische geld – 210 miljard euro – leent van de Belgische bank Euroclear, zo melden bronnen. Een deel van dat geld, volgens Von der Leyen zo’n 90 miljard euro, gaat direct naar Oekraïne.

Mocht het zover komen dat de Russen een rechtszaak aanspannen en winnen (en aankloppen bij Euroclear voor hun geld), dan staan de lidstaten samen garant om de 210 miljard euro terug te betalen. Nederland zou dan 14 miljard euro moeten betalen vanuit het nationale budget. Dick Schoof zei in de Tweede Kamer al dat dat voor hem acceptabel is. Of De Wever hier ook mee akkoord gaat, en de andere lidstaten ook bereid zijn om een garantie af te geven, is nog onduidelijk; zoals gezegd wordt het een lange avond.

14:35 uur | Zelensky heeft met De Wever gesproken
Zekensky heeft open kaart gespeeld met de Belgische premier Bart de Wever. “Ik begrijp zijn risico’s, maar mijn risico’s zijn groter, en dat heb ik hem ook gezegd.” Op de vraag van een journalist of hij De Wever ervan heeft kunnen overtuigen de Russische tegoeden vrij te geven moest hij het antwoord schuldig blijven: “We zullen zien”. Volgens Zelensky moet Oekraïne eind dit jaar antwoord hebben op de geldvraag.

Over de lopende vredesonderhandelingen was hij positief gestemd, vooral over de rol van de VS. “Maar we kunnen niet alleen op diplomatie vertrouwen, dus het geld moet er komen zodat Oekraïne stand houdt aan het front.”

14:30 uur | Boerenprostesten dreigen te escaleren
Waar eerder nog lekker gebarbecued werd en een enkeling met aardappelen gooide is het plein voor het Europees Parlement nu veranderd in een slagveld. Een stapel banden, aangevuld met bureaustoelen, creeert een rookwolk die hoger rijkt dan het oude stationsgebouw, waarvan de ruiten zijn ingegooid. Een omwonende die kwam kijken noemt het ‘marginalen’, Vlaams voor vandalen.

En niet alleen de boeren hebben versterking gekregen, er kwam net nog een hele stoet aan, ook de politie heeft meer troepen opgeroepen. Met traangasgranaten jaagt de politie de boeren het plein af. Honderden mensen rennen met rode ogen en brandende longen de straten in. Niet veel later volgt een charge van de ME. De boeren vluchten, ofwel dieper de straat in, of zaakjes in die de deur nog open hebben staan.

13:00 uur | Europese socialisten verlangen oplossingen
Bij de partij van de Europese socialisten (PES), die samenkwamen voordat de top begon, klink een duidelijk geluid: de steun aan Oekraïne moet worden versterkt en de nieuwe begroting moet voldoende slagkracht hebben om de uitdagingen aan te gaan.

Ook zien ze de opkomst van radicaal-rechts als een bedreiging voor het Europese project, klimaatbeleid en sociale bescherming.

11:50 uur | Macron weigert Mercosur te ondertekenen
Volgens Emmanuel Macron is deze Europese top cruciaal voor een Europa dat zichzelf beschermt. Op Oekraïne wil hij vaart maken: de EU moet bevroren Russische tegoeden inzetten en Oekraïne langdurige financiële zekerheid geven. “We moeten Oekraïne zicht geven op blijvende steun”, zegt Macron. Over onderhandelingen met Rusland is hij sceptisch na recente uitspraken van Poetin.

Over Mercosur is hij onverbiddelijk. “Het akkoord is niet klaar. Het kan zo niet worden ondertekend.” Frankrijk eist noodremmen bij marktverstoring, wederkerigheid voor boeren en strengere controles. “We kunnen onze boeren geen regels opleggen en tegelijk producten toelaten die die regels niet volgen. Dat is absurd.”

Breder pleit Macron voor meer Europese bescherming van industrie en landbouw, en voor ‘Europese voorkeur’ richting China. Volgens hem staat Europa op een moment van strategisch ontwaken.

11:30 uur | Onrustige boeren
Geen straat in de Europese wijk is vandaag nog trekkervrij. Op de Wetstraat, vlak bij de plek waar EU-leiders vergaderen, staan honderden tractoren. Ook de straten tussen het Schumanplein en het Europees Parlement staan vol.

De boeren zelf zijn te vinden voor het Europees Parlement – waar gek genoeg geen beleidsmakers zijn. Die zijn immers in Straatsburg.

De geur van vuurwerk en barbecue hangt al om de hoek in de lucht. Zelfs het traangas dat de politie met regelmaat afvuurt op jonge boeren die met aardappelen gooien, is op afstand te ruiken. Waar de ene boer gezellig met een biertje een worst of een eitje eet, gooit de ander cobra’s en hier en daar zelfgemaakte explosieven het plein op.

De boeren zijn boos, want deze dagen gaat de EU mogelijk formeel akkoord met het handelsverdrag met Zuid-Amerika – ook wel Mercosur genoemd. Ze vrezen oneerlijke concurrentie uit die landen.

11:30 uur | Het overleg is nog niet begonnen
Schoof was vroeg uit bed, want de sessie zou om 10:00 uur beginnen, maar voorlopig zijn de gesprekken nog niet begonnen, melden diplomaten.

De top zou niet gestart zijn omdat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en voorzitter van de Raad Antonio Costa eerst met de boeren wilden praten, die met grote getalen aanwezig zijn in Brussel en de nodige onrust veroorzaken.

10:00 uur | Von der Leyen herhaalt belang van steun aan Oekraïne
Volgens Commissievoorzitter Ursula von der Leyen is geld nodig voor Oekraïne om tot duurzame vrede te komen. Overeenstemming bereiken over hoe de lidstaten dat geld bij elkaar willen krijgen is volgens haar het hoogste doel van de top.

Voor de komende twee jaren heeft Oekraïne een financieel tekort van 137 miljard euro waarvan de EU 90 miljard euro op zich zal nemen. Het is Von der Leyen om het even of de lidstaten kiezen de Russische tegoeden te gebruiken of een Europese lening aan te gaan, “zolang er aan het eind van vandaag maar een besluit is”.

9:55 uur | Merz wil knopen doorhakken
Net als demissionair premier Dick Schoof snapt ook de Duitse Bondskanselier Friedrich Merz de zorgen van de Belgische premier Bart de Wever. Toch ziet hij geen betere optie dan het gebruiken van bevroren Russische tegoeden om Oekraïne te steunen. Komen de EU-leiders er vandaag uit? Dat hoopt Merz wel. Vooral om Rusland een duidelijk signaal te geven dat de EU eensgezind achter Oekraïne staat.

Maar niet alleen Oekraïne is belangrijk, vind Merz. Ook het handelsverdrag met Zuid-Amerika, Mercosur, staat hoog op zijn agenda. “We onderhandelen er al 25 jaar over”, vertelt Merz de pers. “Het wordt tijd dat we met een besluit komen, wil de EU een serieuze speler blijven op het wereldtoneel.” Wat Merz betreft gaat Commissievoorzitter Ursula von der Leyen zo snel mogelijk het vliegtuig naar Zuid-Amerika pakken en het handelsverdrag eindelijk eens ondertekenen.

9:55 uur | Orbán wil geen oorlog
De Hongaarse premier Victor Orbán is tegen het plan om geld te geven aan Oekraïne omdat dat volgens hem betekent dat Europa in een oorlog belandt. “To give money means war.” Oekraïne en Rusland voeren oorlog, niet de EU, en door geld van Rusland af te pakken en aan Oekraïne te geven meng je je direct in de oorlog, zo beredeneert hij.

De vraag of Orbán uit Brussels of Moskou’s belang handelt, ontwijkt hij: “Ik handel voor de vrede”.

9:15 uur | Dick Schoof arriveert
Dick Schoof, met de slaap nog in de ogen, verschijnt al vroeg voor het Nederlandse journaille. Daar ging het natuurlijk over het geld voor Oekraïne, en Schoof is optimistisch. “Ik heb de verwachting, misschien wel de hoop, dat we er vandaag uit gaan komen.” Hij hoopt vanavond dan ook gewoon weer thuis te zijn – “al heb ik geen bezwaar om nog een dagje in Brussel te blijven als het nodig is”, voegt hij er vluchtig aan toe.

Het Nederlandse standpunt is onveranderd. De absolute voorkeur om het Oekraïense geld bij elkaar te krijgen is het gebruiken van de Russische tegoeden. Maar Schoof begrijpt de Belgische bezwaren goed. “De Belgen stellen geen onmogelijke eisen en ik begrijp hun zorg om alle risico’s alleen te moeten dragen. Dus we moeten ze tegemoetkomen”. Het doordrukken van het plan zonder instemming van de Belgische premier Bart de Wever is voor Schoof “zeer onwenselijk”. “Dan zet je de Belgen buitenspel terwijl de kwestie bij uitstek over hen gaat.”

9:00 uur | Dreigement Viktor Orbán
En het eerste dreigement is binnen. Als de leiders vandaag of morgen besluiten om het bevroren Russische geld van Euroclear te gebruiken dan haalt Hongarije haar geld weg uit België.

Het is niet bekend hoeveel geld de Hongaren in België hebben ondergebracht. Maar volgens premier Orban moet het Hongaarse geld dan gered worden, zo zei hij op weg naar Brussel tegen journalisten

8:45 uur | Zelensky is ook van de partij
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zal vandaag ook aanwezig zijn bij de Europese top. ”Er zijn beslissingen nodig op het gebied van veiligheid en financiën, met name met betrekking tot Russische bezittingen, evenals politieke beslissingen. En we hebben de moed nodig van al onze partners om de waarheid te zien, de waarheid te erkennen”, zo zei Zelensky gisteren in een videoboodschap. De Oekraïense president waarschuwde verder dat Rusland zich voorbereidt op een nieuw oorlogsjaar, nadat Vladimir Poetin had gezegd dat hij alle “historische” Russische gebieden wilde heroveren.

8:30 uur | Boeren zijn wakker
Als Brussel nog slaapt zijn de boeren al wakker. Getoeter van de tractoren schalt door de straten, hier en daar is al een houten pallet aangestoken. Kortom, de EU-top is begonnen.

De boerenorganisatie Copa-Cogeca zegt dat er 10.000 boeren uit alle 27 lidstaten aanwezig is bij de demonstratie. Het is volgens organisatie het grootste boerenprotest dit decennium.

7:00 uur | D66 bang dat kabinet over ‘eigen graf regeert’
In het Tweede Kamerdebat voorafgaand aan de Europese top sprak Kamerlid Felix Klos (D66) zijn zorgen uit over de inzet van het kabinet bij de eerste onderhandelingen over de Europese meerjarenbegroting. Het kabinet is terughoudend en is tegen ene verhoging van het budget. Volgens Klos is terughoudendheid gepast, , omdat “het kabinet anders over zijn eigen graf regeert”. “Welke democratische legitimiteit ziet het kabinet voor dat standpunt?”

Schoof: “Er worden donderdag en vrijdag helemaal geen besluiten genomen over het MFK. Er worden standpunten uitgewisseld en posities ingenomen; dat lijkt me uitermate verstandig. De volgende bespreking over het MFK zullen komende anderhalf jaar plaatsvinden. Dat betekent dat er ook voor een volgend kabinet meer dan voldoende ruimte is om de onderhandelingspositie van Nederland nauwkeurig te bepalen in de formatie.”

Lees hier het hele verslag van het Tweede Kamerdebat.

6:30 uur | Belangrijke top
Het is de op één na laatste dag voor het reces en vandaag is misschien wel de belangrijkste EU-top van het jaar. De regeringsleiders moeten besluiten over financiële steun aan Oekraïne door het inzetten van de bevroren Russische tegoeden. Bij de vorige top kwamen de regeringsleiders er nog niet uit.

Ook wil de Europese Commissie dat ze een knoop doorhakken over Mercosur en praten ze over EU-uitbreiding. Verder staat migratie ook nog op de agenda samen met de meerjarenbegroting. Kortom: een belangrijke dag. In dit liveblog houden we alle belangrijke ontwikkelingen bij, te beginnen bij de voortoppen van de fracties. Bij Renew is beoogd premier Rob Jetten overigens niet aanwezig.