Het Nederlandse demissionaire kabinet zet vraagtekens bij nieuwe Brusselse plannen om digitale wetgeving te vereenvoudigen. Hoewel minder regels en minder papierwerk welkom zijn, vindt Den Haag dat de Europese Commissie met haar zogenoemde digitale omnibusvoorstellen te ver gaat, vooral op het gebied van privacy en toezicht.

De Commissie presenteerde vorige maand twee voorstellen: Omnibus AI en Omnibus Digitaal. Daarmee wil Brussel bestaande regels voor kunstmatige intelligentie, data en cybersecurity samenvoegen en vereenvoudigen, met als doel de regeldruk voor bedrijven te verlagen en innovatie te stimuleren. Het kabinet erkent dat dit voordelen kan hebben, met name voor het midden- en kleinbedrijf, maar is kritisch over de inhoudelijke gevolgen van de plannen.

AI trainen

In de eerste beoordeling van de voorstellen stelt Den Haag dat meerdere wijzigingen het niveau van gegevensbescherming “wezenlijk verminderen”. Zo wil de Commissie het gebruik van persoonsgegevens, waaronder ook gevoelige data, verruimen voor het trainen en exploiteren van AI-modellen. Volgens het kabinet botst dat met grondrechten en gaat het verder dan nodig is om regeldruk te verminderen.

Daarnaast bevat het voorstellen om de privacywet AVG aan te passen. Onder meer wordt het eenvoudiger om persoonsgegevens te verwerken op basis van ‘gerechtvaardigd belang’ en wordt de meldplicht bij datalekken versoepeld. Het kabinet vreest dat deze aanpassingen de bescherming van burgers verzwakken, zonder dat daar aantoonbare voordelen tegenover staan.

Meldpunt

Ook het plan voor één Europees meldpunt voor cyberincidenten roept weerstand op. Nederland vreest dat nationale meldsystemen worden gepasseerd en dat gevoelige informatie over vitale infrastructuur op Europees niveau terechtkomt. Volgens het kabinet kan lastenverlichting beter worden bereikt door bestaande nationale systemen te verbeteren, in plaats van alles te centraliseren in Brussel.

Een extra probleem is dat de Commissie geen impactanalyse heeft opgesteld. Daardoor is volgens het kabinet onduidelijk wat de voorstellen concreet opleveren en wat de gevolgen zijn voor privacy, toezicht en nationale bevoegdheden. Nederland wil daarom eerst meer duidelijkheid van de Commissie voordat het een definitief oordeel velt.

De voorstellen van de Commissie worden momenteel besproken door de lidstaten en het Europees Parlement.

Buigt Europa voor de Amerikaanse big tech? Blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen met de Nieuwsbrief Digi en Data. Daarin praat Bijou van der Borst je elke twee weken bij. Abonneer je nu en ontvang verdiepende verhalen, interviews en al het digitale nieuws.