Eurocommissaris Dan Jørgensen had een duidelijke boodschap op de persconferentie deze week: we zijn nog lang niet van deze energiecrisis af. “In het beste scenario is het morgen vrede, dan duurt het nog jaren voordat de infrastructuur weer is opgebouwd zoals voor de oorlog”, aldus de Eurocommissaris die verantwoordelijk is voor energie. 

Ook het Nederlandse kabinet lijkt te rekenen op een lange crisis. Er zijn al wat maatregelen aangekondigd, maar er zit nog veel meer in het vat. In antwoorden op Kamervragen zegt het kabinet dat ze serieus nadenkt over een programma waarmee huishoudens met een kleine portemonnee een elektrische auto kunnen leasen tegen een gunstig tarief. In Frankrijk werd een vergelijkbaar programma een (te) groot succes.

Elektrisch leasen

Dat Franse voorbeeld draait om wat ze daar leasing social noemen: lage inkomens kunnen voor een sterk gereduceerd maandbedrag in een nieuwe elektrische auto rijden, omdat de overheid een flink deel van de leasekosten voor haar rekening neemt. De doelgroep zijn huishoudens die afhankelijk zijn van een auto, maar zich geen elektrische auto kunnen veroorloven.

Frankrijk startte ermee eind 2023, en het liep meteen storm. In zes weken tijd kwamen er meer dan 90.000 aanvragen binnen voor een programma dat was begroot op 20.000 tot 25.000 auto’s. Uiteindelijk werden er 50.000 contracten goedgekeurd, tegen een kostenplaatje van 650 miljoen euro. De overheid betaalde per auto zo’n 13.000 euro subsidie mee, waardoor modellen als een Citroën ë-C3 of een elektrische Fiat voor respectievelijk 54 en 89 euro per maand te leasen waren.

De deelnemers waren jonger dan de gemiddelde koper van een nieuwe elektrische auto en hadden een krappe portemonnee. Een succes dus. Toch werd het programma voortijdig gestopt. Het succes was te groot waardoor het budget werd overschreden. Bovendien was het moeilijk te controleren wie precies van de regeling gebruikmaakte.

Poging drie

De Franse overheid heeft goed naar de eerste ronde gekeken en koos ervoor om het opnieuw te proberen. Inmiddels zijn we bij de derde poging aanbeland. Die ging 30 september 2025 van start, en – je raadt het al – binnen 36 uur waren er 29.000 aanvragen ingediend. 

De subsidie per auto is inmiddels gehalveerd naar zo’n 7.000 euro en de financiering loopt via certificaten die energieleveranciers moeten afnemen, waardoor de kosten om de regeling uit te voeren voor de overheid laag zijn. Omdat er minder geld beschikbaar is, zijn de leaseprijzen ook toegenomen. Het laagst mogelijk maandbedrag waarvoor je een elektrische auto kunt leasen ligt nu op zo’n 140 euro. Het maximum komt uit op 200 euro per maand. 

De Franse overheid beschouwt het programma nog steeds als een succes. En de Europese Commissie is het daarmee eens: op de persconferentie raadde Jørgensen andere EU-lidstaten aan om dit Franse programma één op één te kopiëren.

Regeling in Nederland

In Nederland is er zeker ook behoefte aan een programma naar Frans voorbeeld. Het Kennisinstituut voor Mobiliteit becijferde vorig jaar dat in Nederland zo’n 750.000 huishoudens autoloos zijn omdat ze de kosten niet kunnen dragen. Hun gemiddelde jaarinkomen ligt op 18.000 euro. Tot nu toe waren de kosten voor zo’n programma echter te hoog, zo benadrukte voormalig minister Barry Madlener bijvoorbeeld nadat het hem werd gevraagd.

De kaarten lijken nu anders geschud, mede door de energiecrisis. Deze week schreef staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Annet Bertram dat het kabinet een social leasingprogramma onderzoekt. Bertram schetste hoe een Nederlandse variant eruit zou kunnen zien: gericht op huishoudens met een jaarinkomen tot 23.000 euro, die bovendien afhankelijk zijn van de auto voor hun woon-werkverkeer. Het geschatte voordeel: gemiddeld 91 euro per maand, oftewel ruim 1.000 euro per jaar.

Het kabinet onderzoekt momenteel de mogelijkheden, zegt Bertram. Volgens haar is het nog een ingewikkelde puzzel: er moet namelijk worden gecontroleerd op zowel het inkomen als de reisafstand. 

Benieuwd naar alle andere maatregelen uit EU-landen waar Nederland iets van kan leren? Abonneer je nu op de Niewsbrief Mobiliteit. Daarin praat eindredacteur Sander van Vliet je elke twee weken bij met verdiepende verhalen, achtergronden en interviews over alles wat met vervoer te maken heeft.