Mensen wiens asielprocedure is afgewezen kunnen voortaan sneller en makkelijker worden teruggestuurd, ook naar landen die niet hun land van herkomst zijn. De EU-lidstaten en het Europees Parlement bereikten gisteravond een akkoord over een nieuw Europees terugkeerbeleid, het slotstuk van het Europese Asiel- en Migratiepact. Een deel van de nieuwe regels gaat direct in.
De meest ingrijpende maatregel is de invoering van zogeheten terugkeerhubs: opvanglocaties in landen buiten de EU. Mensen van wie de asielprocedure is afgewezen kunnen daarmee niet alleen naar hun land van herkomst worden teruggestuurd, maar ook naar derde landen waarmee de EU of een individuele lidstaat een overeenkomst heeft gesloten. Deze maatregel treedt direct in werking.
Een andere belangrijke verandering is de wederzijdse erkenning van afwijzingen. Dat houdt in dat wanneer een EU-land een asielaanvraag heeft afgewezen, het niet langer mogelijk is om in een andere lidstaat opnieuw een asielprocedure te starten.
Andere maatregelen volgen over een jaar, omdat lidstaten tijd nodig hebben om hun wetgeving aan te passen. Zo wordt de maximale detentieperiode voor mensen die niet meewerken aan hun uitzetting opgerekt tot dertig maanden, met een mogelijke verlenging van nog eens zes maanden.
Zware onderhandelingen
Het akkoord is het resultaat van jarenlange, moeizame onderhandelingen. Volgens VDD-Europarlementariër en onderhandelaar Malik Azmani waren er 41 tactische overleggen, 16 sessies met schaduwrapporteurs en 4 zogeheten trialogen nodig, en werden meer dan 2.400 amendementen ingediend voordat een compromis in zicht kwam. Lange tijd bleef overeenstemming over het terugkeerbeleid uit, terwijl veel Europarlementariërs dat juist essentieel zagen voor een effectief asielbeleid. De noodzaak ervan blijkt uit de huidige praktijk: slechts één op de vijf mensen wiens asielprocedure is afgewezen, keert ook daadwerkelijk terug naar het land van herkomst.
Azmani noemt het akkoord de basis voor een “eerlijk, effectief en werkbaar terugkeersysteem”. Minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink sloot zich daarbij aan: “Goed nieuws uit Brussel. Mensen die niet in Nederland mogen blijven, moeten vertrekken. Met deze stap zorgen we ervoor dat terugkeer sneller, efficiënter en doeltreffender wordt.”
Samenwerking met conservatieve en radicaal-rechtse partijen
Hoewel VVD-Europarlementariër Malik Azmani onderhandelde over de terugkeerwet met de lidstaten, was het niet zijn voorstel in het Europees Parlement dat een meerderheid haalde. De christendemocraten, waar CDA en NSC zijn aangesloten, stelden een strengere wet voor en haalden daarmee een meerderheid met conservatieve en radicaal-rechtse partijen in het Europees Parlement. Lees hier meer over dat akkoord. Volgens BBB-Europarlementariër Sander Smit toont het akkoord van gisteravond aan dat “centrumrechtse samenwerking” in het Europees Parlement werkt.
Mensenrechten
Niet iedereen is even enthousiast. Volt-Europarlementariër Anna Strolenberg hekelt vooral de terugkeerhubs. “Mensen die hier niet welkom zijn, kunnen straks naar elk willekeurig land worden gestuurd waarmee een afspraak is gemaakt. Als ongewenste post worden ze over de wereld verscheept.” Dat zulke deals alleen mogen worden gesloten met landen die mensenrechten respecteren, stelt haar niet gerust. “Op papier klinkt het wellicht prima, maar in de praktijk zijn dit niets meer dan woorden. Uit eerdere deals, zoals die met Turkije, blijkt dat de EU weinig kan betekenen voor mensenrechten zodra mensen buiten de EU zijn.”
Het Platform voor Ongedocumenteerde Migranten (PICUM) trekt de vergelijking met de Amerikaanse immigratiedienst ICE. “Met deze verordening normaliseert de EU een ICE-achtig migratiebeleid in de Unie”, aldus de organisatie, die stelt dat Europa daarmee de grens tussen migratie en criminaliteit vervaagt. Europarlementariër Marieke Ehlers (PVV) ziet dat anders: “Als je niet mag blijven, heb je een simpele plicht: pak je tassen en verlaat ons grondgebied.”
Meer weten over het Europees Asiel- Migratiepact en de bijbehorende terugkeerverordening? Deze week verschijnt een editie van de Nieuwsbrief Migratie die volledig in het teken staat van de Europese regels die binnen twee weken allemaal in werking treden. Mis het niet en abonneer je nu.
