Zondag was het Internationale Vrouwendag, een traditie van meer dan honderd jaar. Toch is gelijkheid tussen mannen en vrouwen nog altijd geen realiteit. “Zelfs voor mijn kleindochter zal 2076 te laat zijn”, zei Eurocommissaris Hadja Lahbib bij de presentatie van de nieuwe Europese strategie voor gendergelijkheid.

Uit de Gender Equality Index van 2025 blijkt dat vrouwen in veel Europese landen nog steeds minder verdienen en minder topfuncties bekleden dan mannen.

Ook op het wereldtoneel wil de Europese Commissie vrouwen blijven ondersteunen. De Commissie hanteert onder leiding van Ursula von der Leyen al langer een ambitieuze strategie. Zo moeten werkgevers sinds enkele jaren transparant zijn over hun salarissen. Bij grote beursgenoteerde bedrijven moet 40 procent van de raad van commissarissen bestaan uit vrouwen, of ten minste 33 procent van alle bestuursleden.

Diversiteitsquotum

Een groot deel van het Europees Parlement, in het bijzonder binnen de commissie voor vrouwenrechten en gelijkheid (FEMM), sluit zich bij dat doel aan: meer vrouwen aan de top. Volgens Marit Maij (GroenLinks-PvdA) is het juist nu nodig om te strijden voor vrouwenrechten. “Het aandeel vrouwen is kleiner dan in de vorige zittingsperiode van het Europees Parlement. De groeiende lijn is weg. Het gevoel is dat het wel oké gaat met de vrouwenrechten, maar zonder expliciete aandacht worden er stappen achteruit gezet.”

Wat helpt zijn concrete afspraken, zoals in Nederland. Het diversiteitsquotum uit 2022 werpt zijn vruchten af, blijkt uit een studie van het Centraal Planbureau (CPB).

Lukt het Brussel?

Laten we beginnen met het opvallendste detail: de glazen plafonds in Brussel lijken grotendeels gesneuveld. Bij veel Europese instellingen staat op dit moment een vrouwelijke voorzitter aan het roer. Zo bestuurt Von der Leyen de Commissie, Christine Lagarde de Europese Centrale Bank, Roberta Metsola het Parlement en werd Kaja Kallas benoemd tot chef Buitenland.

Toch neemt het aantal vrouwelijke Europese, nationale en regionale vertegenwoordigers niet langer toe en wordt het symbolische percentage van 40 procent niet overal gehaald. In het Europees Parlement is 38,5 procent vrouw, tegenover 39,8 procent in de vorige periode. De helft van de vicevoorzitters is vrouw. Van de 22 commissievoorzitters zijn maar negen vrouwen, en de Europese Commissie telt elf vrouwelijke commissarissen van de 27.

“Dat het Von der Leyen niet lukte om evenveel vrouwen als mannen in de Europese Commissie te krijgen – maar wel twee mannelijke Eurocommissarissen, benoemd door extreemrechtse regeringen – laat zien dat we nog een lange weg hebben te gaan”, merkt Europarlementariër Raquel García Hermida-van der Walle (D66) op.

“We zien dat het Europees Parlement een behoorlijke ruk naar rechts heeft gemaakt bij de vorige verkiezingen. Daarom moeten we extra hard vechten voor vrouwenrechten.”

Nieuwe strategie

“Gelijkheid is goed voor ons allemaal”, stelt Lahbib tijdens de presentatie van de nieuwe strategie voor gendergelijkheid. In het plan is veel aandacht voor de rol van jongens en mannen. Waar verschillende initiatieven ervoor moeten zorgen dat meisjes zich welkom voelen in het bètaonderwijs (STEM, ofwel Wetenschap, Technologie, Techniek en Wiskunde), moeten jongens ook vaker kiezen voor zorg, onderwijs en aanverwante sectoren.

Daarvoor lanceert de Commissie de zogeheten ‘Boys in HEAL’-aanpak, waarbij HEAL staat voor Health, Education, Administration and Literacy (Gezondheid, Onderwijs, Administratie en Geletterdheid).

Geweld

De nieuwe Europese strategie voor gendergelijkheid richt zich verder expliciet op geweld en cybercriminaliteit. Eén op de drie vrouwen in de Europese Unie komt in aanraking met geweld op basis van gender en wekelijks sterven gemiddeld achttien vrouwen door femicide. De Commissie wil ervoor zorgen dat in alle lidstaten wettelijk wordt vastgelegd dat seks zonder toestemming als verkrachting geldt.

“Heel belangrijk voor zo enorm veel vrouwen die te maken hebben gehad met seksueel geweld”, zegt García Hermida-van der Walle.

Daarnaast wordt onderzocht of grote online platforms zoals X, in navolging van de zogeheten Digital Services Act (DSA), de Europese wet voor digitale diensten, schadelijke beelden daadwerkelijk verwijderen. Van alle deepfakes die in 2023 op het internet circuleerden, was 98 procent pornografisch van aard.

Haatcampagnes

Voor het eerst heeft de Commissie ook goede gezondheidszorg als doelstelling in de strategie voor gendergelijkheid opgenomen. Daarnaast zal in de komende jaren ook de veiligheid van vrouwen in het publieke leven op het netvlies staan.

Eurocommissaris Lahbib illustreert hoe zij en andere vrouwelijke politici ten prooi vallen aan online haatcampagnes. Ook in Nederland is er online agressie tegen vrouwelijke politici.

“Samen met mijn collega’s voelt het soms alsof we in de frontlinie staan van een nieuwe cultuuroorlog, gevoerd door steeds groter wordende conservatieve krachten”, beschrijft García Hermida-van der Walle. “Het is bizar dat het anno 2026 nog steeds pogingen worden gedaan om vrouwenrechten in te perken.”

Meer lezen over vrouwenrechten, democratie en rechtsorde? Abonneer je dan nu op de Nieuwsbrief Democratie en Rechtsorde. Daarin praat Alistair Keepe je elke twee weken bij met verdiepende verhalen, interviews en achtergronden.