Ging het Europees Parlement op de stoel van de rechter zitten, of beschermde het juist een verkozen politica tegen een oneerlijk proces? De meningen waren behoorlijk verdeeld toen het Parlement moest beslissen of de Italiaanse Europarlementariër Ilaria Salis (De Linksen) haar immuniteit mocht behouden. Met 306 stemmen vóór en 305 stemmen tégen het behoud van immuniteit werd het een van de krapste stemmingen ooit.

Salis wordt ervan verdacht een radicaal-rechtse activist te hebben aangevallen. Op de Hongaarse staatstelevisie circuleerde een video waarin ze samen met anderen een persoon zou aanvallen en later werd opgepakt. Salis ontkent de aantijgingen. Ze zat rond de Europese verkiezingen nog in voorarrest, maar kwam vrij nadat ze een zetel in het Europees Parlement won. Europarlementariërs genieten immers immuniteit tegen vervolging.

Verzoek

Toch willen de Hongaarse autoriteiten Salis voor de rechter brengen en dienden ze, zoals vaker gebeurt, een verzoek in om haar immuniteit op te heffen. Zonder succes dus.

PVV-Europarlementariër Sebastian Kruis keek geschokt toe toen fractiegenoten en andere Europarlementariërs Salis feliciteerden toen bleek dat ze haar immuniteit behield. “Als je hierom klapt”, zegt Kruis, “dan steun je politiek geweld.” Het gaat immers om een geweldsdelict, legt Kruis uit. Van een politiek proces is volgens hem geen sprake.

Eerlijk proces

Toch steunt een groot deel van het Parlement Salis. Ze zou zijn opgepakt tijdens een demonstratie tegen neonazi’s, en in inhumane omstandigheden vijftien maanden zijn vastgezet in afwachting van haar proces. Bovendien werd ze door de Hongaarse regering en media zonder proces schuldig bevonden, stellen haar bondgenoten.

Volgens Europarlementariër Tineke Strik (GroenLinks-PvdA) was het handhaven van Salis’ immuniteit “de enige rechtvaardige keuze die het Europees Parlement kon maken”. Het rechtssysteem is in handen van de partij van de Hongaarse premier Viktor Orbán, stelt ze. Salis kon dus geen eerlijk proces verwachten, is de conclusie.

Voor Kruis is dat geen goede reden om voor eigen rechter te spelen. Ook Salis’ voorstel om in Italië vervolgd te worden in plaats van in Hongarije vindt hij niks. “Als ik in Breda een snelheidsovertreding bega, zeg ik toch ook niet: doe mij maar de Belgische boete?”

Immuniteit

Het Europees Parlement krijgt regelmatig verzoeken om de immuniteit van leden op te heffen. Dat stelt nationale autoriteiten in staat om onderzoek te doen en waar mogelijk over te gaan tot vervolging. Ook deze week zijn nieuwe verzoeken gedaan: bijvoorbeeld door de Griekse autoriteiten om de immuniteit van Europarlementariër Nikos Pappas op te heffen. En vanuit Polen, dat de immuniteit van Grzegorz Braun en Tomaz Buczek wil opheffen.

De aanvragen gaan over uiteenlopende zaken. Europarlementariërs kunnen verdacht worden van fraude — soms in hun rol als Europarlementariër, soms voor iets dat ze in eigen land hebben gedaan. Ook kan het gaan om geweldsdelicten of corruptie.

Die verzoeken leiden niet altijd tot vervolging. Voor de zomer uitte Parlementsvoorzitter Roberta Metsola nog kritiek op de Belgische autoriteiten. Die zouden volgens haar te snel een verzoek indienen om immuniteit op te heffen. Het is al meerdere keren voorgekomen dat de verdachte Europarlementariër onschuldig bleek, maar door het verzoek toch reputatieschade opliep.

Dit artikel is afkomstig uit de Nieuwsbrief Democratie en Rechtsorde van Brusselse Nieuwe. Wil je meer lezen over hoe Europese regels onze democratie beïnvloeden, over de rechtsstaat in Hongarije, Slovenië en Tsjechië, verkiezingen, persvrijheid en de macht van Brussel? Abonneer je dan op de nieuwsbrief, waarin Yves Lacroix je elke twee weken helder bijpraat over de stand van de democratie in Europa — en wat dat betekent voor Nederland.