Boeren zijn kwetsbaar en moeten daarom vaker samen een vuist maken. Dat is de conclusie van een rapport van de Europese Commissie. Nog te vaak maken machtige inkopers onderling prijsafspraken, met boeren als slachtoffer. Daarom wil Brussel dat boeren meer gaan samenwerken.

De Europese Commissie schrijft in een nieuw rapport dat de afgelopen 10 jaar 110 klachten zijn onderzocht in de EU. Het ging vooral om zaken waarbij boeren bezwaren hadden tegen prijsafspraken. De helft van de onderzoeken kwam tot stand na meldingen van boeren, zo lezen we in het rapport. Prijsafspraken zijn in de praktijk moeilijk te bewijzen. Bovendien passen organisaties hun beleid vaak snel aan zodra er een klacht ligt. Uiteindelijk hebben de klachten daarom maar in enkele gevallen tot een straf geleid.

Prijsafspraken

Om een vuist te maken tegen vaak machtige inkopers in de voedselsector adviseert de Commissie om een producentenorganisatie op te richten. Boeren en tuinders die op zo’n manier samenwerken, hebben meer macht en meer te zeggen over de prijs. Dat past in het streven van Eurocommissaris voor Landbouw Christophe Hansen om boeren een beter en eerlijker inkomen te laten verdienen.

Inkooporganisaties mogen informatie over prijzen met elkaar delen, samen afspraken over de prijs maken en samen onderhandelen. De organisaties kunnen zelfs subsidie uit Brussel ontvangen. Ze vallen dus niet onder de strenge mededingingsregels van de Europese Unie. Er is wel een dunne grens tussen samenwerken en een kartel vormen. Het mag geen kartel worden dat de markt domineert. In het verleden kreeg een Franse (wijn)organisatie wel een boete, omdat de prijsafspraken de markt domineerden en dus alle kenmerken hadden van een kartel.

Overproductie

Naast een fatsoenlijk inkomen ziet de Commissie nog meer voordelen. Door samen te werken krijgen producenten meer inzicht in waar behoefte aan is. Zo voorkomen ze overproductie en komt er meer grip op de prijs, is de verwachting. Ook kunnen dergelijke organisaties meer inzicht geven in de prijs. Waarom is de prijs van melk, yoghurt of vlees gestegen of juist gedaald? Welke factoren hebben daarop invloed? Volgens het rapport zal dat leiden tot meer begrip bij consumenten en dus, zoals gezegd, een beter inkomen. Frankrijk laat zien hoe het werkt: boeren maakten daar afspraken over onder meer de productie van kaas. “Het is van essentieel belang dat boeren gebruikmaken van de mogelijkheden en profiteren van de voordelen”, schrijven de opstellers.

Het zou ook biologische boeren kunnen helpen om een betere prijs voor hun producten te krijgen. Ook daar is Frankrijk een voorbeeld, waar verschillende, met name wijnorganisaties, op die manier de krachten hebben gebundeld.

In de Nieuwsbrief Landbouw en Visserij praat hoofdredacteur Bert van Slooten je elke twee weken bij met het verdiepende verhalen, analyses en nieuws. Abonneer je nu en ontvang de verhalen direct in jouw mailbox.