Journalisten, wetenschappers en activisten worden beter beschermd tegen nutteloze, tijdrovende rechtszaken. Het doel van die rechtszaken is om publicaties uit- of af te stellen. De Tweede Kamer nam vandaag een amendement aan dat bepaalt dat wie zo’n zogeheten SLAPP-zaak (strategische rechtszaken tegen publieke participatie) verliest, de volledige proceskosten moet betalen. Nu krijgt een winnende partij die kosten doorgaans maar gedeeltelijk vergoed en blijft een journalist bijvoorbeeld achter met een flinke rekening.

Tijdens het wetgevingsoverleg afgelopen maandag over de Europese richtlijn die zulke SLAPP’s moeilijker moet maken, benadrukte Tweede Kamerlid Fatihya Abdi (Pro) de urgentie. “Wie denkt dat dit Amerikaanse toestanden zijn, komt bedrogen uit.” In het debat werden meerdere voorbeelden genoemd. Zo werd onderzoeksplatform Follow the Money belaagd door een Amerikaans advocatenkantoor dat namens een investeerder een verbod eiste op alle publicaties. Ook theatermaker Tijn de Jong belandde in de rechtszaal nadat die was aangeklaagd wegens het delen van een screenshot met transfobe uitspraken.

Amendementen

De Europese Commissie stelde de richtlijn voor om zulke rechtszaken moeilijker te maken. Dat deed de Commissie nadat de Maltese onderzoeksjournalist Daphne Caruana Galizia werd vermoord. Het kabinet zette deze richtlijn vervolgens om in nationale wetgeving, maar deed dat te minimaal, waardoor de wet weinig extra bescherming biedt, vond Abdi. D66-Kamerlid Joost Sneller steunde haar: het wetsvoorstel kiest voor “een smalle variant”. Rechters kunnen nu al dit soort rechtszaken terzijde schuiven, maar doen dat nauwelijks, merkte Sneller op.

Sneller en Abdi dienden samen vier amendementen in. Drie daarvan werden ingetrokken na kritiek van CDA en VVD, die vreesden dat de voorstellen het wetboek onnodig ingewikkeld zouden maken. Het amendement over de advocaatkosten vond wél brede steun. Staatssecretaris Claudia van Bruggen zei dat de bestaande Nederlandse wet zulke compensatie al mogelijk maakt, maar ontraadde het amendement niet. CDA-Kamerlid Jeltje Straatman noemde het juist “het enige onderdeel van de wet met echt tanden”, omdat de dreiging van hoge kosten potentiële SLAPP-eisers twee keer laat nadenken.

Later vandaag stemt de Tweede Kamer over de gehele wet. D66, VVD, CDA en Pro hebben aangegeven voor te stemmen en hebben samen een ruime meerderheid.

Meer nieuws? Ontvang elke ochtend al het nieuws uit Europese nieuws dat van belang is voor Nederland direct in jouw mailbox met een abonnement op De Dagvangst.