Scandinavische maatschappelijke organisaties en investeerders hebben de Europese Unie opgeroepen zich te blijven verzetten tegen nieuwe olie- en gasboringen in het Noordpoolgebied. In een brief aan onder meer Eurocommissaris Wopke Hoekstra vragen zij de Europese Commissie om vast te houden aan het boorverbod op de Noordpool en geen gehoor te geven aan de wensen van de fossiele industrie. 

Aanleiding is een herziening van het zogeheten Arctisch beleid, waarin de EU zich tot nog toe verzette tegen nieuwe boringen in de Poolcirkel. De EU heeft geen directe zeggenschap over het Arctische gebied, maar heeft waarnemersstatus in de Arctische Raad van acht landen met grondgebied in de poolcirkel.

Binnen die Arctische Raad zijn afspraken gemaakt over milieubescherming en het tegengaan van olierampen op de Noordpool. Drie landen uit de EU zijn volwaardig lid van de Raad – Zweden, Finland en Denemarken. Daarnaast zijn er nog vijf niet-EU-landen lid – Noorwegen, IJsland, Canada, Rusland en de VS. Verder hebben de inheemse volkeren uit het Noordpoolgebied een vertegenwoordiging in de Raad.

Noorwegen

Noorwegen wil nu zijn gasproductie opvoeren met boringen op de Noordpool. Diverse Scandinavische maatschappelijke organisaties en investeerders zijn bang dat daarmee de milieuafspraken onder druk komen te staan en dat de EU zal zwichten vanwege het belang van leveringszekerheid.

De Noren behoren tot de belangrijkste leveranciers van aardgas in Europa. De  regering kondigde twee weken geleden al aan dat het de bijna dertig jaar geleden gesloten gasvelden voor zijn zuidkust eind 2028 wil heropenen. De Noorse Energieminister Terje Aasland vertelde The Guardian dat zijn regering de Europese energievoorziening – gezien de conflicten in Oekraïne en de Straat van Hormuz – veilig wil stellen. 

Meer boren in het poolgebied sluit Noorwegen daarbij niet uit. Vooral het gas in de Barentszzee ten noorden van Rusland en Noorwegen biedt goede vooruitzichten. Het in Oslo gevestigde onderzoeksbureau Rystad Energy stelt dat de EU de productie in de zee zou kunnen verhogen zonder het klimaatbeleid te verzwakken. Het Noorse staatsbedrijf Equinor en lobbygroepen riepen daarom tijdens een publieke consultatie in Brussel over het Arctische beleid op om het moratorium van de EU op te heffen.

Zorgen

Dat is tegen het zere been van meer dan honderd financiële instellingen, maatschappelijke organisaties, vakbonden, oud-klimaatministers, -parlementariërs en wetenschappers. Onder meer het Deense pensioenfonds Sampension, Triodos Bank en de Scandinavische vermogensbeheerder Nordea Asset Management riepen de Commissie op het beleid niet te versoepelen. Ook kledingmerk Patagonia, zoekmachine Ecosia en enkele Nederlandse onderzoekers in het poolgebied sloten zich bij de oproep aan.

Zij wijzen erop dat het nog meer dan tien jaar zal duren voor er daadwerkelijk brandstoffen uit het Arctisch gebied kunnen worden gewonnen en dat er geen infrastructuur is om nog meer LNG te vervoeren. Bovendien vrezen zij dat de Europese Unie zich juist kwetsbaar maakt door te vertrouwen op de gasvoorraden uit een zee die in de achtertuin van Rusland ligt.

Het poolgebied – dat vier keer zo snel opwarmt als het wereldwijde gemiddelde – staat volgens de organisaties al genoeg onder druk. Zij vrezen dat zich bij een grotere  olie- en gaswinning ook meer olielekken in het gebied zullen voordoen. Vooral in de winter is dat nauwelijks op te ruimen, met alle gevolgen voor de lokale bewoners van dien. En dolfijnen, walvissen en zeehonden zijn gedoemd  iin zo’n aangetast ecosysteem.  

De Europese Commissie heeft nog niets bekendgemaakt over haar voorstellen voor het nieuwe Arctische beleid. Tegen persbureau Reuters zei een woordvoerder dat de strategie herzien wordt “in het licht van de nieuwe geopolitieke en geo-economische context” .

Dit artikel verscheen eerder in de Nieuwsbrief Klimaat en Energie. Abonneer je nu en ontvang van eindredacteur Sander van Vliet elke twee weken verdiepende verhalen, interviews en nieuws over het Europese klimaatbeleid en wat voor impact dat heeft op Nederland.