Een passagierstrein van de NS moet in de toekomst urgent militair transport voor laten gaan op het spoor. Dat meldt staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat Thierry Aartsen. Het demissionaire kabinet werkt aan een wetswijziging die de voorrang mogelijk maakt. Volgens Aartsen loopt Nederland daarmee vooruit op Europese regelgeving.

Concreet betekent dit dat treinen met militair materieel, voertuigen of militairen in uitzonderlijke gevallen voorrang krijgen boven reizigers- of goederentreinen. Dat mag alleen bij urgent militair transport, bijvoorbeeld bij een verhoogd dreigingsniveau, strikte beveiligingseisen of transporten die op een vast moment op een specifieke plek moeten zijn. Defensie en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat bepalen gezamenlijk welke transporten die status krijgen.

Aartsen noemt de maatregel noodzakelijk gezien de veiligheidssituatie in Europa. “We leven in een tijd dat het steeds belangrijker wordt om militairen en militair materieel snel te kunnen verplaatsen. De dreiging van een militair conflict in Europa neemt toe. Met deze maatregel zorgen we ervoor dat er altijd capaciteit is voor militair transport op het spoor. Daarmee lopen we vooruit op besluitvorming in Brussel en laten we zien wat hiervoor nodig is”, aldus de staatssecretaris.

Europese afspraken

In Europa wordt al jaren gesproken over militaire mobiliteit, onder meer in het kader van samenwerking tussen de EU en de NAVO. Die afspraken richten zich vooral op het geschikt maken van infrastructuur en het wegnemen van administratieve belemmeringen. Zo is in de regels voor het Europese TEN-T-spoornetwerk vastgelegd dat spoorwegen ook geschikt moeten zijn voor militair gebruik. Daarnaast stelt de EU geld beschikbaar om wegen, bruggen en spoortrajecten aan te passen voor zogeheten dual-use, wat wil zeggen zowel voor militaire als voor burger doeleinden.

Wat ontbreekt, is een Europese verplichting om militair transport voorrang te geven bij de verdeling van spoorcapaciteit. Die keuze ligt nu bij de lidstaten zelf. Nederland vult die ruimte met de wetswijziging nu als een van de eersten in.

De maatregel kan gevolgen hebben voor reizigers, maar volgens het kabinet wordt spoorcapaciteit alleen ingetrokken als er geen alternatief is. De nieuwe regels gaan op zijn vroegst in het najaar van 2026 in.

Meer weten over treinen, bussen, vliegtuigen en ook de (Europese) auto-industrie? Eindredacteur Sander van Vliet neemt je in de Nieuwsbrief Mobiliteit elke twee weken mee langs al het nieuws. Abonneer je nu en ontvangt verdiepende verhalen, interviews en analyses over alles wat met mobiliteit te maken heeft.