De tijd dat in werkgroepen werd nagedacht door het vorige kabinet over minder Europa is wel voorbij, als je het stuk van de drie coalitiepartijen leest. Langzaam wordt geprobeerd invulling te geven aan het begrip Europese autonomie (minder afhankelijk van de Verenigde Staten). Om te beginnen is het nieuwe kabinet voorstander van een eigen Europese inlichtingendienst. De plannen bestaan al langer. Er is nu wel een samenwerkingsverband (Intelligence and Situation Centre) van Europese landen dat veiligheidsanalyses maakt. Maar Brussel heeft geen eigen inlichtingen, daarvoor zijn we nog steeds afhankelijk de zogenoemde Five Eyes. Het samenwerkingsverband van geheime diensten van Australië, Canada, Nieuw-Zeeland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Het ontbreken van een eigen inlichtingendienst is één van de problemen bij een mogelijke vrede in Oekraïne. Europa (en Oekraïne) blijven afhankelijk van de inlichtingen van, met name, de Amerikanen.

Wat nog meer?

Ze draven niet door. Er wordt pragmatisch gekeken naar mogelijkheden om minder afhankelijk te worden. In de discussie over waar je, met het extra geld voor Defensie, wapens moet kopen, kiest de ploeg van aanstaand premier Jetten een gulden middenweg. We willen wel minder afhankelijk worden van Amerikaanse wapens, zo staat in de tekst, maar zien ook in dat het niet van de ene op de andere dag gaat:

Het tijdig en volledig voldoen aan de in NAVO-verband afgestemde capaciteitsdoelstellingen blijft leidend in onze materieelplanning. We streven ernaar 40 procent van onze defensieaankopen en productie gezamenlijk met Europese partners te doen. Ook streven we ernaar 50 procent in te kopen bij Nederlandse en Europese ondernemers (inclusief licentieproductie en onderhoud).

Verder staat te lezen dat de nieuwe regering constructief staat tegenover het versterken van een Europese nucleaire afschrikking. Nu schuilen we daarvoor onder de paraplu van de Verenigde Staten.

Kan Europa uitbreiden?

Ja, maar dat zal niet vanzelf gaan. Afsnijden, of ogen dicht omdat landen nog niet aan de voorwaarden voldoen, is er niet bij. Elk land moet voldoen aan wat heet de criteria van Kopenhagen; de spelregels die ooit zijn opgesteld om lid te mogen worden. Om niet elke hoop van landen op de Balkan de grond in te boren, wordt hen een intensievere samenwerking aangeboden. Wat dat precies inhoudt is niet duidelijk. In Brussel wordt onder andere gesproken over een soort aspirant lidmaatschap, waarbij landen al wel de voordelen van de interne markt kunnen krijgen, zonder volledig lid te zijn.

Het tegenovergestelde van lid worden, namelijk landen eruit zetten, kan niet. Het is althans niet geregeld in het verdrag. Maar ze kunnen wel hard worden aangepakt. De pijlen gaan wat dat betreft richting Hongarije (de ambassade zit tegenover de Nederlandse in Brussel) en Slowakije:

Wij pakken landen die Europa actief ondermijnen, zoals Hongarije en Slowakije, hard aan door ons in Europa hard te maken voor het vereenvoudigen van de artikel 7 procedure zodat het stemrecht van landen makkelijker kan worden ontnomen. Hongarije verliest het recht op Europees geld.

Geld

Oftewel eurobonds, gemeenschappelijk lenen is niet aan de orde. Er staat:

Lidstaten zijn primair zelf verantwoordelijk voor hun begroting. Nederland staat daarom niet garant voor de nationale schulden van andere landen (eurobonds).

Maar daarover moeten we verder doorlezen. Bij de VVD en JA21 (nodig voor een meerderheid) staan ze niet te juichen over samen lenen in Europa. Fractievoorzitter Joost Eerdmans van JA21 heeft in het verleden moties ingediend om niet aan Europese leningen mee te doen. Die moties werden (nipt) aangenomen door de Tweede Kamer. Maar in het verkiezingsprogramma van D66 en het CDA is lenen, onder voorwaarden, wel mogelijk. En dus staat er verder op:

Nederland staat onder voorwaarden wel constructief tegenover het gebruik van reeds bestaande instrumenten voor gemeenschappelijke investeringen.

Leningen zijn investeringen geworden. Kortom Nederland vindt het prima, zolang het beestje maar geen eurobonds heet. Dus Macro Financiële Bijstand (MFA) via de Europese Investerings Bank of de Oekraïne faciliteit, het Europese Defensiefonds, het SAFE-instrument, het is allemaal prima.

En geld is ook de begroting: Om te beginnen wil Nederland de korting behouden, omdat anders de uitgaven teveel oplopen. Het gaat over een moderne en toekomstgerichte begroting die zich meer richt op het versterken van het Europees concurrentievermogen, een stevig migratie- en asielbeleid, veiligheid en defensie. Dat zijn de nieuwe prioriteiten. Wat er niet staat is wat het nieuwe kabinet van plan is met de landbouwuitgaven (het GLB, gemeenschappelijk landbouwbeleid). Nog steeds een grote slokop in de begroting. Niet alles kan namelijk.

Meer lezen? Klik hier. Sander van Vliet maakte een analyse.