Volgens de peiling wint Tisza. Dat is de partij van uitdager Péter Magyar. De ene peiling heeft het over vijftig procent van de stemmen, terwijl Fidesz (van Viktor Orbán) op 41 procent blijft steken. Dat zou voor de huidige oppositie een absolute meerderheid in het parlement betekenen. Andere peilers voorspellen zelfs een nog grotere winst voor Tisza. 

Maar, zoals ik vorige week al schreef, de peilingen zijn niet altijd betrouwbaar. Vier jaar geleden zaten ze er fors naast. Tot drie maanden voor de verkiezingen wezen alle onafhankelijke peilingen op een duidelijke overwinning voor toenmalige oppositieleider Péter Márki-Zay. Aan de vooravond van de verkiezingen voorspelde een zogeheten onafhankelijke peiling van het Publicus-instituut een gelijkspel. Het werd uiteindelijk een enorme overwinning voor Fidesz, de partij van Orbán.

De premier heeft in ieder geval alles ingezet om aan de macht te blijven: Er is massaal geld geleend om de lonen en pensioenen te verhogen. Ook de uitkeringen profiteren mee, met als gevolg dat het begrotingstekort enorm is opgelopen.

Verder is er veel geld naar de Hongaarse minderheden in de buurlanden gegaan. Zij mogen stemmen voor de verkiezingen en stemden tot op heden massaal voor Orbán. En dan is er nog de herindeling van de kiesdistricten (gerrymandering), oftewel het zo indelen van kiesdistricten dat kandidaten van Fidesz de meeste kans hebben op de winst. Een tactiek die is komen overwaaien uit de Verenigde Staten.

Wat als Orbán wint?

Dan krijgen een groot aantal mensen in Brussel een hartaanval. De EU heeft de afgelopen maanden alle besluiten uitgesteld om te voorkomen dat Orbán boos zou worden en in de hoop dat hij de verkiezingen zou verliezen. De meeste discussies zijn bevroren, zoals de lening van 90 miljard euro aan Oekraïne, waar de Hongaarse premier eerst mee instemde om daarna z’n veto uit te spreken.

Als Orbán daadwerkelijk wint, dan zullen alle discussies over Oekraïne op z’n zachtst gezegd moeizaam verlopen. Tot op heden is er nauwelijks gereageerd op de onthullingen dat ministers van zijn regering geheime informatie doorbrieven aan Moskou. De vraag is wat andere leiders en diplomaten moeten doen als hij inderdaad wordt herkozen; ze kunnen Hongarije niet de toegang tot alle informatie ontzeggen.

Accepteert Orbán een nederlaag?

Hij zal zich tot het uiterste verzetten. Er zijn verschillende mogelijkheden. Hij kan de uitslag betwisten zoals bijvoorbeeld eerder in Roemenië is gebeurd.

Nu al beschuldigt Orbán Oekraïne ervan de verkiezingen te beïnvloeden. Er zijn inlichtingenrapporten verschenen die banden suggereren tussen onafhankelijke journalisten en buitenlandse inlichtingendiensten. En de Amerikaanse vicepresident J.D. Vance heeft Orbán deze week op bezoek in Hongarije gezegd dat de EU zich schuldig maakt aan een ongekende verkiezingsinmenging.

Nu we het toch over de Verenigde Staten hebben: de reactie vanuit dat land is ook belangrijk. Als president Trump zijn vriend Orbán belt om hem te feliciteren met de verkiezingsuitslag – overwinning of niet – dan geeft dat Orbán rugdekking om een eventuele nederlaag niet te erkennen. 

Maar wat als de oppositie wint?

Dan is het nog niet meteen rustig en pais en vree in het land. Fidesz heeft de afgelopen jaren overal mensen benoemd die aan de touwtjes trekken. Rechters, het leger, de media – noem maar op. Uitdager Magyar kan aan de Poolse premier Donald Tusk vragen hoe lastig het is om een land te besturen dat jaren in handen is geweest van één partij.

Het wordt iets makkelijker als zijn partij de absolute meerderheid heeft. Maar als het een gewone meerderheid is, zal het land bijna onbestuurbaar worden. Een klein voorbeeld: als de zogenoemde Begrotingsraad (Költségvetési Tanács) de begroting niet goedkeurt, kan hij weinig. Sterker nog, zonder goedkeuring moeten er nieuwe verkiezingen worden gehouden. En die Begrotingsraad is door Orbán benoemd.

Verder is de vraag of er heel veel gaat veranderen. Magyar is lang lid geweest van Fidesz. Hoewel hij erin is geslaagd om centrumrechtse en centrumlinkse kiezers te mobiliseren, blijft hij wel conservatief. Tijdens de verkiezingscampagne bleef hij vaag over zijn intenties met betrekking tot de rechtsstaat en het EU-beleid. De verwachting is wel dat hij minder dwars zal liggen, al is het maar om het geld vanuit de verschillende EU-potten niet mis te lopen.

Kijk voor een analyse over de Hongaarse verkiezingen dit filmpje van Tijn Sadée. Hij heeft ook het boek de Clan van Orbán geschreven. 

Europarlementariër Tineke Strik (Pro, voorheen GroenLinks-PvdA) is vandaag in Hongarije om de verkiezingen in de gaten te houden. Ole Spoek sprak haar voor vertrek. Lees hier het interview.