Dit artikel verscheen in onze Nieuwsbrief Digi en Data. We blikken terug op een jaar waarin de roep om Europese regels voor AI steeds luider werd, en techbedrijven ondertussen gretig data bleven verzamelen – zelfs in de afgelopen week nog.
De eigenaren van de website WeTransfer, waarmee je grote bestanden verzendt, kregen flink wat kritiek toen ze vorige week de voorwaarden aanpasten. Volgens die nieuwe voorwaarden mocht WeTransfer jouw bestanden gebruiken om hun AI-programma te trainen. Gebruikers waren daar niet blij mee, en al snel gingen er alternatieven rond waar je privacy beter beschermd zou zijn, zoals FileTransfer van KPN.
Snel probeerde het bedrijf gebruikers gerust te stellen door de mededeling uit de voorwaarden te verwijderen. “We gebruiken je bestanden niet om AI te trainen”, zei het bedrijf in een persbericht.
Toch moeten we onze ogen openhouden. WeTransfer paste dan wel de tekst aan, maar in de voorwaarden staat nog steeds dat het bedrijf jouw bestanden mag gebruiken “om onze dienstverlening te kunnen uitvoeren, ontwikkelen en verbeteren”. Het ligt eraan hoe je dat interpreteert, maar ze kunnen jouw bestanden dus nog steeds gebruiken. Dit voorbeeld laat zien dat bedrijven luisteren als gebruikers zich uitspreken over hun privacy.
Meta traint ook met jouw data
Ook afgelopen voorjaar lieten gebruikers van zich horen, toen Meta – het bedrijf achter Facebook en Instagram – aankondigde dat het AI-modellen ging trainen met jouw foto’s en teksten. Zo konden vakantiefoto’s in AI-trainingen terechtkomen, en gebruikt worden om AI-beelden mee te maken.
Massaal verschenen er berichten op internet over hoe je Meta kon laten weten dat je dat niet wilde. Ook in onze nieuwsbrief deelden we toen een stappenplan. Het feit dat je je kunt uitspreken over wat techbedrijven met jouw privégegevens doen, is mede te danken aan Europese regels.
Europese regels
Volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), de Europese privacywetgeving, mag een bedrijf alleen persoonsgegevens verwerken op basis van een wettelijke grondslag, zoals toestemming of gerechtvaardigd belang. Een organisatie mag persoonsgegevens verwerken zonder jouw toestemming als er een legitiem belang is (bijvoorbeeld innovatie of productontwikkeling) én als jouw belangen of rechten niet zwaarder wegen dan dat belang. Meta vindt dat het gebruiken van de vakantiefoto’s voor zijn AI-model jouw privacy niet schaadt.
Maar daarmee is de kous niet af. In artikel 21 van de AVG staat dat je altijd recht hebt op bezwaar. Daarna moet Meta aantonen dat hun belang zwaarder weegt dan jouw recht op privacy. Die strijd is trouwens nog niet gestreden: de Europese Unie werkt nog steeds aan regels over wat wel en niet mag bij het trainen van AI-modellen.
Voor zowel het WeTransfer- als het Meta-voorbeeld geldt: gebruikers verdiepten zich in de voorwaarden en formuleerden duidelijke teksten waarin ze aangaven waarom ze deze ontwikkeling niet wenselijk vonden. Een belangrijke ontwikkeling voor ons als techliefhebbers: de voorwaarden begrijpen en kunnen beargumenteren als we het niet eens zijn met de ontwikkelingen.
Nieuwsgierig wat Europa digitaal voor jou beslist? Abonneer je op onze nieuwsbrief Digi en Data en blijf op de hoogte van alles wat speelt rond privacy, AI, cyberveiligheid en digitale identiteit. Abonnees ontvangen eind augustus een exclusieve vooruitblik in hun mailbox over de uitbreiding van de AI-regels door de Europese Commissie.