De Dagvangst – 9 december – voorbeeld

Goedemorgen! Terwijl VVD-leider Yeşilgöz bij Buma, Jetten en Bontenbal aanschuift aan de formatietafel, zijn veel van haar partijgenoten in Brussel te vinden dezer dagen: ministers Van Weel en Karremans troffen we op de rode loper (afbeelding uit persmomenten na afloop van de Raden Concurrentievermogen en Migratie gister). Naar verluidt was minister Van Oosten ook in de stad en vandaag wordt nog die andere Rutte in Brussel verwacht, namelijk staatssecretaris Arno Rutte voor Justitie en Veiligheid. Verder waren we in Pakhuis De Zwijger bij een avond over Europese defensie, kreeg Elon Musk een boete en Agnes Jongerius een prijs.

Migratiepact 
Nederland moet volgend jaar 1.095 asielzoekers overnemen van Zuid-Europese landen. In plaats daarvan mag dit aantal ook worden ‘afgekocht’. De kosten: 20.000 euro per asielzoeker. Dat hebben minister Van Weel en zijn Europese collega’s maandag afgesproken tijdens de Migratieraad. De zogeheten solidariteitspool is onderdeel van het Europese migratie- en asielpact, en kan je zien als een Europese versie van de spreidingswet. Landen die onder hoge migratiedruk staan, bijvoorbeeld Italië en Griekenland, krijgen hulp van lidstaten waar de situatie minder problematisch is – bijvoorbeeld Nederland. In totaal moeten minimaal 30.000 asielzoeker per jaar worden opgevangen vanuit die landen, zo luidde het plan van de Europese Commissie.  

22 miljoen euro
De lidstaten die hulp bieden, mogen zelf bepalen om asielzoekers op te nemen, af te kopen of manschappen en materiaal te leveren. De Nederlandse overheid wil geen asielzoekers opnemen en gaat daarom betalen. Voor 1095 asielzoekers komt dat voor volgend jaar neer op 22 miljoen euro in totaal.  Demissionair minister van Asiel en Migratie David van Weel is blij met de uitkomsten van de onderhandelingen, zo vertelde hij na afloop. Eerst zou Nederland 1650 asielzoekers moeten opnemen in 2026 (of voor 33 miljoen euro moeten afkopen), “dus dit is zeker een resultaat waarmee ik bij Eelco Heinen (demissionair minister van Financiën) kan aankomen”. Het pact, en dus ook de solidariteitspool, gaat in op 12 juni 2026. Er vielen nog meer belangrijke besluiten: Zo meldden we gisteren al dat er een lijst van ‘veilige landen van herkomst’ werd besproken, waardoor asielzoekers uit die landen sneller kunnen worden afgewezen. De lijst bestaat uit Bangladesh, Colombia, Egypte, India, Kosovo, Marokko en Tunesië, omdat in deze landen voldoende bescherming zou zijn van grondrechten. 

Andere wind
Ook zijn er afspraken gemaakt over zogeheten ‘veilige derde landen’, buiten de EU. Wanneer iemand door zo’n veilig derde land is gereisd alvorens asielaanvraag te doen in een EU-land, kunnen deze aanvragen worden afgehandeld in dat derde land in plaats van binnen Europa. Op deze manier hoeven asielzoekers die wachten op hun procedure niet in Europa worden opgevangen. Daarnaast is de regel versoepeld dat asielzoekers een band moeten hebben met het land waar zij naar worden teruggestuurd wanneer hun aanvraag wordt afgewezen.
Volgens Van Weel laten deze besluiten zien dat er “een andere wind waait in de Europese Unie”. “Er is binnen Europa heel breed draagvlak voor dat de grenzen dicht moeten, mensen die hier niet horen of zich misdragen snel weg moeten weg. Met deze besluiten zijn we echt een paar stappen verder dan in Nederland.” Mensen die wel recht hebben op asiel worden volgens Van Weel natuurlijk nog steeds opgevangen in Europa.   

Kerstkaart uit China
Ook minister Vincent Karremans van Economische Zaken was in Brussel en wel voor de Raad Concurrentievermogen. Daar stond de interne markt op de agenda en dus kwam de Nexperia-kwestie aan de orde, waarover de Kamer de minister afgelopen week aan de tand voelde. Na afloop van de Raad, vertelde Karremans dat hij veel support had gekregen voor het ingrijpen bij het bedrijf van landen als Frankrijk, Tsjechië, Duitsland, Italië. “Nederland staat niet alleen”, aldus de minister. Hij had daarvoor veel kopjes koffie met zijn collega’s uit deze landen laten inplannen. Het bedrijf in China blijft ondertussen nog afgesplitst van het Nederlandse hoofdkantoor van Nexperia. Volgens Karremans heeft hij goed contact met het Chinese ministerie van Commercie, al “verwacht hij geen kerstkaarten dit jaar”. Een Chinese minister stelde namelijk dat het probleem in Nederland zit. 

Tergende tien
Verder stond nog het vereenvoudigen van de handel binnen Europa op de agenda. De Europese Commissie schreef een plan om de administratieve lasten voor bedrijven te verlagen. Daarnaast lagen de “Tergende Tien” op tafel, de tien grootste obstakels voor de interne markt. Daar wil de Nederlandse regering ook vanaf, om het ondernemersklimaat in Europa te versterken. 

Tot slot verklaarde Minister Karremans dat Nederland “aan de vrijhandelskant” zit, net als Tsjechië. Dat land had namelijk een voorstel op tafel gelegd dat ingaat tegen de Franse wens om vooral in Europa inkopen te doen.

Horizon
Vandaag staat onderzoek & innovatie centraal op dag twee van de Concurrentieraad — met voorop het nieuwe programma Horizon Europe, het belangrijkste financieringsprogramma van de Europese Unie voor onderzoek en innovatie (voor de jaren 2028–2034). De lidstaten worden bijgepraat over de onderhandelingen en mogen hun prioriteiten meegeven. Het Europees Concurrentievermogensfonds (ECF) wordt ook besproken. De Nederlandse inzet is investeren in innovatie en in groene en digitale transitie, zo is te lezen in deze agenda die naar de Kamer werd gestuurd.

X-boete
De Europese Commissie heeft X een boete van 120 miljoen euro opgelegd omdat het bedrijf van Elon Musk zich niet houdt aan de Digital Service Act (DSA), de EU-internetwet die online gebruikers beschermt. Het gaat om drie overtredingen. X misleidt zijn gebruikers met het plaatsten van een blauw vinkje bij zogenaamde ‘geverifieerde accounts’, terwijl ieder betalend account zo’n vinkje kan krijgen zonder daadwerkelijk geverifieerd te worden (45 miljoen euro boete); het bedrijf is verder niet transparant genoeg over reclames op het platform, wat onderzoek naar eventuele informatiecampagnes en gevaarlijke reclames belemmert (35 miljoen euro boete); en X geeft onderzoekers en wetenschappers onvoldoende toegang tot publieke data – informatie over accounts en berichten op het platform – waarmee het “onderzoek jegens dreigingen tegen de Europese Unie ondermijnt” (40 miljoen euro boete). 

“Eindelijk” 
Europarlementariër Kim van Sparrentak (GroenLinks) is blij dat de EU van zich af bijt. “Eindelijk durft de Commissie een groot Amerikaans techbedrijf te laten zien dat je je in Europa aan de wet moet houden.” Volgens haar is transparantie voor gebruikers en onderzoekers is een minimumvoorwaarde voor een veilig internet.  De Commissie geeft X zestig werkdagen om iets te doen aan de misleidende blauwe vinkjes en negentig dagen om de transparantie van de reclames en de toegang tot publieke data voor onderzoekers te verbeteren. Het onderzoek naar X liep sinds 2023 en het besluit van de Commissie betekent de eerste boete voor een bedrijf dat zich niet houdt aan de DSA.

Jongerius in de prijzen
Afgelopen week ontving voormalig PvdA-Europarlementariër en vakbondsleider Agnes Jongerius, thans waarnemend burgemeester van Oudewater, een prijs voor haar hele ouvre. Ze kreeg in Brussel de ‘Silver Rose lifetime achievement award’ voor “haar toewijding aan het opbouwen van allianties binnen de progressieve beweging en het bevorderen van belangrijk beleid voor werknemers in heel Europa” van de Europese sociaaldemocraten, socialisten en vakbonden. 

Europa in De Zwijger 
Opvallend weinig grijze achterhoofden in de zaal – defensie houdt ook jonge Nederlands bezig. De rode draad van de avond in Pakhuis De Zwijger aan het Amsterdamse IJ: De toenemende Russische dreiging. “Nu Trump een meer pro-Russische koers vaart heeft Poetin een nieuwe vijand nodig: Dat zijn wij”, zegt Europarlementariër Bart Groothuis (VVD).   Ons bewapenen tegen de Russische agressie heeft volgens Elanor Boekholt-O’Sullivan, de eerste vrouwelijke Directeur-Generaal bij het Ministerie van Defensie, twee prioriteiten: het luchtruim veilig houden en onze kritische infrastructuur beschermen. “Maar we moeten niet met zijn allen in paniek raken als iemands zoontje met zijn drone aan het spelen is”. Afgelopen weekend stegen er nog twee Nederlandse F-35’s op door een onbekende drone die geen bedreiging bleek te vormen.

Autocratie met een heel sterk leger
Volgens Groothuis kent Europa nog een prioriteit: “We moeten af van de Amerikaanse onafhankelijkheid en onze eigen broek ophouden.” Maar daarvoor moet er nog veel gebeuren. Op dit moment zijn alle ‘critical enablers’, ondersteunende technieken die veiligheidsteams in staat stellen te opereren, in handen van de Amerikanen en dus is Europa nauwelijks in staat zelfstandig een missie uit te voeren, waarschuwt Groothuis. Boekholt-O’Sullivan vult aan: “Het is niet meer goed genoeg wat we in de schuur hebben staan. We moeten de meest high-end technologie bijbenen.” En dus is Europese samenwerking onmisbaar, benadrukt ze, zodat je investeringen op elkaar kan afstemmen.
Tegelijkertijd moeten ons niet blindstaren op de Rusland, vindt Hoogleraar Europese Studies Pieter de Wilde. “Ik maak me meer zorgen om onze democratie.” Eerste Kamerlid Bastiaan van Apeldoorn (SP) valt hem bij: “Veiligheid heeft niet alleen een militair gezicht, we moeten ook onze rechtsstaat verdedigen. Straks zijn we een autocratie met een heel sterk leger.” 

Laatste Hard Talk van 2025!
Wil je ook meepraten over Europese zaken? Morgen is de volgende aflevering van Hard Talk. Nummer tien. In Den Haag. Natuurlijk blikken we terug op een bewogen jaar vol Europese hoogte- en dieptepunten. Maar we blikken ook vooruit, want het venijn zit dit jaar in de staart: de cruciale Europese top van 18 december! Komt er beweging in het dossier van de bevroren Russische miljarden die de EU wil aanwenden om Oekraïne te steunen? Krijgt de EU een plek aan de onderhandelingstafel waar de Amerikanen en Russen wellicht het lot van Oekraïne gaan bezegelen? In juni dit jaar beloofde Europa op de Haagse NAVO-top, met Trumps mes op de keel, met spoed de defensie-uitgaven te gaan verhogen. Zijn dat loze beloftes gebleken? 
Met die vragen gaan we op 10 december het Hard Talk-podium op, met drie topspelers: Bob Deen, Clingendael Head of Security Unit, Lead Russia and Eastern Europe Centre, Senior Research Fellow Ingeborg ter Laak, Europarlementariër voor CDA Arjan Noorlander, politiek duider voor Nieuwsuur en voormalig EU-correspondent in Brussel Presentatie: Europacorrespondenten Tijn Sadée en Bert van Slooten Inloop:18u30 Debat: 19u-20u30 Afsluitend: borrel
Kom meepraten en meld je gratis aan door een mail te sturen naar: pers-denhaag@europarl.europa.eu

Masterclass Brussel
Maar we hebben meer op de agenda: zelf de EU-wijk van Brussel ontdekken? Kom dan 30 december naar Brussel. Dan geven Tijn en ik een speciale masterclass. We laten je alle ins en outs zien van de Europese wijk; vertellen de laatste nieuwswaardige verhalen en je ziet in de praktijk hoe Europa werkt. Geef je op stuur een mail naar bert@brusselsenieuwe.nl

Gelukkig Nieuwjaar En wil je 2026 goed beginnen? Kom dan om 21 januari as. naar de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging in Brussel voor de allerleukste pubquiz in de Europese bubbel. Het event is gratis. Wegens de beveiliging van de PV, graag aanmelden via deze link.

Elke ochtend van maandag t/m donderdag om 7.00 uur De Dagvangst in je mailbox met exclusieve laatste nieuwtjes? Abonneren kan hier