De Dagvangst – 21 januari – voorbeeld

Goedemorgen. Er moeten een stevige Europese reactie komen op de plannen van Trump, vindt het demissionaire kabinet én het Europees Parlement. Tegelijkertijd proberen EU-leiders in Zwitserland op het World Economic Forum het gesprek met de Amerikaanse president aan te gaan. Het Europees Parlement in Straatsburg roerde zich verder ook op gebied van deepfakes. Mijn naam is Bert van Slooten en samen met Sander van Vliet, Ole Spoek en Yves Lacroix maak ik je wakker met een rumoerige Tweede Kamer. Eigen fractie Een drukbezocht vragenuur in de Tweede Kamer gisteren. Terwijl GroenLinks-PvdA-Kamerlid Kati Piri achter het spreekgestoelte stond om minister Brekelmans vragen te stellen over de aangekondigde importheffingen van de Verenigde Staten als gevolg van een NAVO-oefening in Groenland waar Nederland ook aan deelnam, zaten achterin de Tweede Kamer een groep van zeven PVV-Kamerleden te overleggen. Zij maakten kort daarvoor bekend uit de fractie te stappen wegens onvrede over de interne democratie. Ze richten een eigen fractie op.  Goed, terug naar de vragen. Piri noemde de dreiging van president Donald Trump “chantage pur sang” en vroeg waarom Nederland volgens haar zo terughoudend reageert. Frankrijk en Duitsland spreken openlijk over mogelijke inzet van het Europese anti-dwanginstrument, stelde zij, terwijl het Nederlandse kabinet volgens haar op de rem trapt. “De Fransen en Duitsers maken expliciet duidelijk wat de consequenties zijn als de VS dit doorzetten.” Opties op tafel Demissionair minister van Defensie Ruben Brekelmans weersprak dat beeld. Volgens hem heeft het kabinet de uitlatingen van Trump veroordeeld en liggen “alle opties op tafel”, maar is het cruciaal dat Europa eensgezind optreedt. “Diverse reacties helpen niet voor een oplossing”, zei hij. De inzet van Nederland is volgens de minister om binnen de Europese Raad tot één gezamenlijke lijn te komen. “We moeten een balans vinden tussen: we laten niet over ons heen lopen, maar we willen ook geen verdere escalatie.” Piri betoogde dat juist duidelijkheid nodig is. Nederland hoort volgens haar in de “kopgroep” van landen die Trump openlijk confronteren. “Slijmen en vleien werkt niet. Een zwakke reactie nu schept een gevaarlijk precedent.” Brekelmans waarschuwde daarentegen voor een opbod aan retoriek. “Grote woorden kunnen ook tot een tegenreactie leiden,” zei hij, wijzend op het belang van Amerikaanse betrokkenheid bij de NAVO en de steun aan Oekraïne. JA21-Kamerlid Michiel Hoogeveen toonde zich begripvol voor de lijn van het kabinet en waarschuwde voor de gevolgen van een handelsoorlog voor consumenten. Brekelmans erkende dat tegenmaatregelen, variërend van heffingen tot opschorting van handelsakkoorden, zwaar zijn en nog nooit zijn ingezet. “Als we in constructief vaarwater komen met de VS, hangen er minder dreigende maatregelen boven de markt”, aldus de minister. Sterk optreden Dezelfde discussie als in Den Haag werd zo’n 600 kilometer verderop gevoerd. In Straatsburg zeiden Europarlementariërs, zowel links als rechts in de zaal, dat Europa niet over zich heen moet laten lopen. Het Europees Parlement zet vooralsnog in op het anti-dwangmechanisme dat in de Kamer ook al ter sprake kwam. Europarlementariërs pleiten voor handelsbeperkende maatregelen, zoals verhoogde douanerechten of het ontzeggen van toegang tot investeringen of overheidsopdrachten. Van links tot rechts willen zij het mechanisme inzetten als de dialoog mislukt. Zelfs Jordan Bardella, de Franse leider van de radicaal-rechtse Patriotten-fractie, die Trump eerder nog als ideologische bondgenoot zag, wil niet aan de VS toegeven. Ook de Nederlandse Europarlementariërs willen sterk optreden. “De toekomst van Groenland ligt niet in de greep van grootmachten”, zegt BBB-Europarlementariër Sander Smit. Groenland moet zelf bepalen wat er met hun land gebeurt. Hij roept de Republikeinen, de Amerikaanse partij waar ook Trump lid van is, op om zich uit te spreken tegen de plannen van hun president. Komt er niets van praten terecht, dan wil ook Smit Europese tegenmaatregelen. Volt-Europarlementariër Reinier van Lanschot gaat een stapje verder. “Trump is het niet gewend om om consent te vragen”, zegt hij. Het is dan ook tijd om te stoppen met slijmen bij de Amerikaanse president en een eigen strategie te maken voor Europa. Volgens Van Lanschot moet Europa enerzijds tegenmaatregelen nemen die de Amerikaanse economie hard raken en anderzijds werken aan een federaal Europa met één leger en één stem. In beraad Demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel neemt de uitnodiging van president Donald Trump voor een vredesraad voor Gaza in beraad. De raad is onderdeel van de tweede fase van het twintigpuntenplan van de VS en Trump zal zelf de voorzitter worden. Meerdere landen – waaronder dus Nederland – hebben een uitnodiging ontvangen om toe te treden. Van Weel beoordeelt de uitnodiging samen met zijn Europese bondgenoten. Hij geeft aan dat de Europese Unie aan de ene kant blij is dat het vredesplan van Trump een staakt-het-vuren in Gaza heeft bewerkstelligd. Ook heeft hij goede hoop dat het ‘Uitvoerend Comité’ van het twintigpunten plan – een groep waar oud-VN gezant Sigrid Kaag lid van is – gaat zorgen voor wederopbouw en bestuur in Gaza. Toch heeft Van Weel ook zijn vraagtekens bij de vredesraad. Enerzijds omdat Trump ook landen heeft uitgenodigd waar Europa doorgaans niet mee in zee gaat – Rusland en China. Anderzijds omdat de vredesraad niet alleen zeggenschap over Gaza lijkt te hebben maar ook over toekomstige conflicten elders in de wereld. Zo dreigt de vredesraad een alternatief te worden op de Verenigde Naties, wat volgens Van Weel niet de bedoeling is. Ten slotte vraagt Trump landen die permanent lid willen worden om 1 miljard dollar te betalen, een twijfelachtige constructie. ‘Lang leve Europa’ De Europese Unie moet snel onafhankelijk worden van de Verenigde Staten. Dat was de boodschap van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op het World Economic Forum in Davos. Zonder de Verenigde Staten expliciet af te vallen, zei Von der Leyen dat de Europese Unie voortaan zelf zijn boontjes moet kunnen doppen. “In de nieuwe wereldorde is geen plek voor nostalgie”.Het was een beetje een herhaling van haar State of the Union toespraak (in september vorig jaar), met een actueel sausje.  Ze stipte de aan dat de EU al de nodige stappen heeft gezet. Bijvoorbeeld op het gebied van energievoorziening (EU-Grids Package), zeldzame grondstoffen (Mercosur, waarover het laatste woord nog niet is gezegd) en defensie (EU-Security Strategy, die dit jaar wordt gepresenteerd). Ze besloot haar toespraak zoals altijd met “Lang leve Europa”. Talk of the town Dat in Davos vooral over de Verenigde Staten wordt gepraat stond oorspronkelijk niet op de planning. Eigenlijk zou de agressie van Rusland het voornaamste gespreksonderwerp zijn. Maar sinds president Donald Trump dreigt importtarieven in te voeren tegen de Europese landen die deel uitmaakten van een verkenningsmissie in Groenland is hij talk of the town. Om de boel nog wat extra op te schudden, plaatste Trump screenshots van privéberichten met NAVO-baas Mark Rutte en de Franse president Emmanuel Macron online. In dat gesprek schrijft Rutte dat hij zijn mediaoptreden in Davos wil gebruiken om te benadrukken wat Trump heeft bereikt voor vrede in Gaza, Oekraïne en Syrië.   Deepfakes Verder laaide vandaag een fel debat op over AI-gegenereerde deepfakes en online seksueel misbruik. Europarlementariërs Kim van Sparrentak (GroenLinks-PvdA) en Jeroen Lenaers (CDA) riepen de Europese Commissie op om binnen de AI Act een verbod in te stellen op technologie die beeldmateriaal kan genereren voor seksueel misbruik, met name van vrouwen en kinderen. Zij verwezen daarbij naar cijfers van de Internet Watch Foundation, die wijzen op een explosieve groei van AI-gegenereerd kindermisbruikmateriaal. Volgens hen is het achteraf verwijderen van dit soort content onvoldoende en moet veiligheid by design worden afgedwongen. Daartegenover stond scherpe kritiek van PVV-Europarlementariër Sebastian Kruis. Hij waarschuwde dat nieuwe regelgeving niet zozeer bescherming biedt, maar juist leidt tot censuur. Volgens hem wordt morele verontwaardiging gebruikt om open platforms te beperken en afwijkende politieke meningen te onderdrukken. Daarmee dreigt de vrijheid van meningsuiting te veranderen van een grondrecht in een privilege dat door de EU wordt toegekend.

Elke ochtend van maandag t/m donderdag om 7.00 uur De Dagvangst in je mailbox met exclusieve laatste nieuwtjes? Abonneren kan hier