Teflon Mark en de liberale tafeldans

Door Caspar Bovenlander

Nederland is één van de eerste Europese landen met verkiezingen in coronatijd. De buitenlandse pers keek dan ook door een coronabril naar de verkiezingen. Volgens de BBC werden de verkiezingen gezien als “een referendum over de reactie van de Nederlandse regering op de coronapandemie”. Kiezers schaarden zich volgens correspondent Anna Holligan achter premier Rutte “in de hoop dat zijn management vaardigheden ze weer terug naar normaal navigeert”.

El País sluit zich daarbij aan. De toeslagenaffaire zouden Rutte’s “kansen op succes op een ander moment hebben verkleind’’, schrijft de Spaanse krant. Maar nu vertrouwt de kiezer toch op zijn managementvaardigheden. Ook de Franse krant Le Figaro trekt de conclusie dat de aanpak van de corona-crisis Rutte in het zadel heeft gehouden.

Rutte heeft in Nederland al een tijdje de reputatie dat hij van teflon zou zijn, nu zingt de bijnaam Teflon Mark ook in het buitenland rond. The Guardian merkt op dat hij onbeschadigd uit de verkiezingsstrijd is gekomen, ondanks het voortijdig aftreden van zijn kabinet vanwege de toeslagenaffaire en de anti-lockdownrellen. Ook de Zweedse krant Göteborgs-Posten noemt Rutte “teflonmannen”.

De Vlaamse omroep VRT ziet alle schandalen van Rutte afglijden, terwijl de voorbije jaren “voormalige coalitiepartners uit de hoogste regionen van de Nederlandse politiek” verdwenen. Politiek journalist Chris Ostendorf constateert in het Canvas-programma Terzake dat de coronacrisis ernstiger wordt gevonden dan de toeslagenaffaire, die maar een klein deel van de bevolking heeft getroffen. Buitenlandjournalist Dominique Minten van De Standaard komt met een andere verklaring voor de populariteit van Rutte: “Hij straalt geluk uit”.

Tafeldans

In de buitenlandse pers is er ook ruim aandacht voor die andere grote winnaar van de verkiezingen: Sigrid Kaag. El País kwam de avond voor de verkiezingen al met een uitgebreid profiel van de D66-leider. De avond van de verkiezingswinst gaan de beelden van haar dansje op tafel viraal. Ook in de buitenlandse media worden de beelden veel gedeeld. “Liberale tafeldans in Nederland”, kopt Göteborgs-Posten.

De Duitse krant Welt noemt haar “ein neuer Star”, een nieuwe ster in de Nederlandse politiek. En volgens sommige kranten zouden we hier wel eens te maken kunnen hebben met de volgende  minister-president. De Süddeutsche Zeitung noemt haar de eerste vrouw in Nederland met een realistische kans om in het Torentje te komen. De Belgische krant Het Laatste Nieuws presenteert haar als “de kopvrouw van D66, die Mark Rutte wil onttronen als Nederlands premier”. De Standaard wijst op haar katholieke achtergrond. Volgens de Vlaamse kwaliteitskrant begon Kaag het pas beter te doen “toen de campagne al op kruissnelheid was”. Dit zou hebben te maken met mediatraining, “maar ook met de gesprekken die de katholieke Kaag voerde met predikant en partijgenoot Joost Röselaers. Die leidden niet zozeer tot een stijlbreuk, als wel tot meer zelfvertrouwen .”

Opkomst rechts

Vier jaar geleden ging veel buitenlandse media-aandacht uit naar Geert Wilders. Met de verkiezing van Trump en het Brexit-referendum vers in het geheugen vroeg de wereldpers zich af of er in Nederland ook een populist met de verkiezingswinst aan de haal zou kunnen gaan. Dit keer is er een stuk minder aandacht voor populistisch rechts. Toch gaat de winst van het Forum voor Democratie (FVD) niet onopgemerkt voorbij. De Süddeutsche Zeitung ziet met enige verbazing hoe Thierry Baudet, afgeschreven na een racismeschandaal en de opsplitsing van zijn partij, toch zes zetels winst behaalt. Met nieuwkomer JA21 en de zetels van de PVV erbij opgeteld ziet de krant dat het Nederlandse parlement daarmee voor “bijna een vijfde uit radicaal rechtse, extreem nationalistische politici zal bestaan.”

De BBC schrijft over de Twitter-hashtag #waarisBaudet. De FVD-leider was onvindbaar voor de media op de verkiezingsavond en verscheen pas de volgende dag voor de camera’s toen hij het Binnenhof betrad voor het overleg met de fractievoorzitters. Correspondent Holligan zocht mee naar Baudet op Twitter.  

De opmerkingen van Baudet na de verkiezingen dat de grootste winnaars altijd het initiatief mogen nemen na de verkiezingen, daarbij doelend op zichzelf, zijn ook niet onopgemerkt gebleven over de grenzen. Na de aanstelling van Jorritsma en Ollongren als verkenners kopt Het Laatste Nieuws: “Thierry Baudet vangt bot.”

En ook het verlies van de partijen op links valt op over de grenzen. De Franse krant Le Monde concludeert dat de winst van D66 ten koste is gegaan van de partijen op links. Waar de SP en GroenLinks verliezen, bleef de PvdA steken op de 9 zetels die het in 2017 ook al behaalde. De PvdA wist volgens de krant niet te profiteren van het feit dat sociaaleconomische thema’s deze verkiezingen op de voorgrond traden, doordat de partij “verstoken” was van “een geloofwaardige leider”.

El Mundo besteedt kort aandacht aan het verlies van Wopke Hoekstra’s CDA. Daarbij kan de Spaanse krant het niet nalaten om te benoemen dat de partij geleid wordt door de man die vorig jaar kwaad bloed zette in Zuid-Europa. Hoekstra pleitte voor een onderzoek van de Europese Commissie naar de vraag waarom de zuidelijke landen hun begrotingen niet orde op hadden, terwijl er druk onderhandeld werd over hoe Europa de economische klappen van de coronacrisis moest opvangen.

Nieuwkomers

Met enige verbazing wordt in het buitenland gekeken naar het grote aantal partijen dat de Tweede Kamer zal betreden. Er is ook aandacht voor enkele nieuwkomers. Zo komt Euronews voorafgaand aan de verkiezingen met een interview met Sylvana Simons. Ze wordt geïntroduceerd als “de anti-racistische campagnevoerder die het opneemt tegen Nederlands rechts”. Als de exit-polls bekend worden wijst de BBC er op dat Sylvana Simons waarschijnlijk als “enige zwarte vrouw” in de Kamer komt.

Als Europese partij trekt ook Volt de aandacht. Tijdens de campagne schreven bijvoorbeeld De Morgen en het Spaanse persbureau EFE al over de partij, die in Nederland wordt aangevoerd door Laurens Dassen. De Nederlandse journalist Thomas Erdbrink schreef erover daags na de verkiezingen voor The New York Times. Hij noemt de winst van Volt “opmerkelijk”, nadat eurosceptische populisten en extreemrechtse partijen de afgelopen 20 jaar steeds meer het EU-debat zijn gaan domineren en de Nederlandse kiezer ‘nee’ zei tegen een EU-verdrag met Oekraïne in 2016.

Niet alleen de hoofdrolspelers, maar ook  de bijrollen in de verkiezingen komen in beeld. Zo is Sigrid Kaag niet de enige D66’er over wie de kranten schrijven. De nummer 22 trekt de aandacht van een aantal Belgische kranten. Lisa van Ginneken wordt namelijk de eerste transgender in de Tweede Kamer. En het onfortuinlijke moment van Hugo de Jonge die zijn oude paspoort heeft meegenomen naar de stemstraat is onder meer El País en Göteborgs-Posten niet ontgaan.

Of de uitkomst van de Nederlandse verkiezingen de buitenlandse krantenlezer veel kan interesseren is trouwens maar de vraag. Thomas Erdbrink zag dat zijn stuk over de Nederlandse verkiezingen voor de New York Times niet heel goed gelezen werd, zo zei hij in De Vooravond. “Vanuit het buitenland zien ze gewoon een herhaling van zetten”.